Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Het graven van de Zuid-Willemsvaart’.
Auteur(s): Jac. van de Warreburg
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 32 in: Weekblad voor Nederweert, 12 mrt 1987.
Samenvatting: In 1824 begonnen de werkzaamheden voor de aanleg van de Zuid-Willemsvaart in Nederweert. In de tijdelijke onderkomens van de gravers ontstond brand waarbij een omvangrijke winkelvoorraad verloren ging. Het schatten en slopen van boerderijen die moesten wijken voor het kanaal ging moeizaam.
![‘Monumenten in Nederweert 22 [de Schreurshof in Leveroy]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/11/40186-schreurshof_encrypted-pdf-200x300.jpg)
‘Monumenten in Nederweert 22 [de Schreurshof in Leveroy]’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 125 in: 8 sep 1994.
Samenvatting: Het pand Kerkstraat 9 in Leveroy, beter bekend als Schreurshof, is een van de belangrijkste burgerlijke rijksmonumenten van Nederweert. Pas bij de gemeentelijke herindeling kwam dit monument op Nederweerter grondgebied te liggen.
‘Beej de schipper, Biest 104’.
Auteur(s): Baer Adriaens, Bert Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1983. Portret van Wieert. Deil 7: Karakteristieke Geboûwe (Weert 1982)
Samenvatting: Een woonhuis op de Biest met geveljaartal 1794.
‘Houts Henke, de redder van de kroonprins. Feit en fictie rond een Nederweerter held uit de Slag bij Waterloo’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 119 (2000) 283-312.
Samenvatting: Biografie en lotgevallen van de Nederweerter boerenzoon Hendrik Raemaekers (alias Houts Henke), die streed in het Franse leger en die, althans volgens de legende, het leven redde van kroonprins Willem tijdens de Slag bij Waterloo. Bevat tevens een analyse van diverse koninklijke bezoeken aan de regio Weert-Nederweert in het begin van de negentiende eeuw.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 35 Dubbele Kapelanie (2022)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: Deze rapportage betreft het archeologisch en historisch onderzoek naar het voormalige ‘Dubbele Kapelanie’-gebouw in de dorpskern van Nederweert op de plek waar de Burg. Hobusstraat uitmondt in de Kerkstraat (voorheen adres Kerkstraat 35). Het gebouw was een uit de zestiende eeuw daterende woning, vanaf het einde van die eeuw in gebruik als kapelanie. In 1971 werd deze door het gemeentebestuur van Nederweert afgebroken voor geplande nieuwbouw die uiteindelijk nooit gerealiseerd zou worden. Signalen van verontruste buurtbewoners, vervolgens opgepakt door de vier lokale erfgoedorganisaties, waren in december 2022 de aanleiding tot het verrichten van visuele archeologische waarnemingen op de locatie Burg. Hobusstraat door STRABO. Het bleef noodgedwongen bij enkele visuele waarnemingen en de registratie van objecten die ex situ gebracht waren waaronder restanten van recent vernielde dikke keldermuren en al eerder aangetroffen smeedijzeren trekankers van een gebouw uit 1788.
‘Anna Walburgis van Nieuwenaer: een benadering van haar leven en invloed (1522-1600)’.
Auteur(s): Anneleen Gabriels
Herkomst: Masterscriptie Katholieke Universiteit Leuven (2024) 112 p. Niet openbaar.
Samenvatting: Anna Walburgis van Nieuwenaer, dochter van Willem van Nieuwenaer, graaf van Meurs en keizerlijk raadsheer, groeide op in een omgeving van geleerden, diplomaten en hoge edellieden. In 1546 trad ze in het huwelijk met Filips van Montmorency, de graaf van Horn, een huwelijk dat hun vaders hadden gearrangeerd als diplomatieke oplossing voor een opvolgingsgeschil. Walburgis' vader kon namelijk aanspraak maken op de gebieden van Filips. In afwezigheid van haar echtgenoot, viel het bestuur van het graafschap terug op haar en haar schoonmoeder. De dames trachtte samen de heerlijkheid Weert en Nederweert te bekeren, dit met wisselend succes. Walburgis had een uitgebreid intellectueel netwerk en was vaak het brein achter politieke allianties. Ze erfde van haar echtgenoten een enorm gebied, waardoor ze een cruciale schakel werd in de Nederlandse geschiedenis.
‘Ora et labora in Weert. Boeken gedrukt door de zusters Birgittinessen van de Abdij Maria Hart te Weert’.
Auteur(s): John van Cauteren
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 2 (november 2005) 6-11-15.
Samenvatting: De zusters Birgittinessen, die zich in 1843 in Weert vestigden hebben van 1855 tot ongeveer 1913 religieus drukwerk vervaardigd. Bedoeld voor gebruik in de eigen kloosterfamilie en dus in kleine oplage. De auteur beschrijft een aantal van de in Weert gedrukte boeken.
‘Een architectonische tweeling. Twee opmerkelijke kerken in het Weerter Land’.
Auteur(s): Piet Hermans
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 3 (mei 2006) 16-19.
Samenvatting: De kerk Onbevlekt Hart van Maria (ook bekend als de Fatimakerk) in Weert en de St. Gerardus-Majellakerk in Nederweert-Eind hebben dezelfde architect, namelijk Pierre H. Weegels (1904-1966).
‘Kruisbeeld op splitsing Bocholterweg-Mastenbroekweg’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 4: Veldjkruuse (Weert 1978).
Samenvatting: Korte geschiedenis van dit wegkruis.
‘WEVO 1937: tentoonstelling van het Weerter product: georganiseerd door V.V.V. Weert Vooruit’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: (Weert 1937), 32 pp.
Samenvatting: Geeft een samenvatting van de positieve conclusies uit het ETIL-rapport over de geschiktheid van Weert voor vestiging van industrie. Geeft grafieken over de bevolkingsgroei en -opbouw, geboorte- en sterftecijfer. Een aantal WEVO-exposanten presenteren zich, zoals de Tricotagefabrieken, orgelbouw, weegwerktuigenfabricage, meubelfabriek, aannemers, stoomwasserij en beschuitfabriek.
‘12e Opgravingscampagne Berismenil 12 juli-1 augustus 1987’.
Auteur(s): Simon Kuppens, Jac. Biemans, Alfons Bruekers, Gerrit Hasendonckx, Renate Megens
Herkomst: Echo-bijlage (schoolkrant Ph. Van Horne scholengemeenschap), Archeologische Werkgroep Philips van Horne (Weert 1987).
Samenvatting: Rapportage van de Archeologische Werkgroep Philips van Horne, verbonden aan de gelijknamige scholengemeenschap in Weert, van haar jaarlijkse zomercampagne in België.
‘Rapportage Archeologische onderzoek Nederweert-Kerkstraat 58 Oude Kerkhofmuur (2023)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Regionaal Archeologisch Bodemonderzoek STRABO (Ospel 2023)
Samenvatting: De in februari 2023 bij de aanleg van een graf op de begraafplaats van de Rk St. Lambertuskerk in Nederweert aangetroffen puinresten blijken na kartografisch en historisch onderzoek toe te wijzen aan een oude omheiningsmuur van de begraafplaats. De bouw van de muur hangt samen met een uitbreiding van de begraafplaats in zuidelijke richting en kan in 1841 gedateerd worden. De muur, waarvan dus in 2023 bij de aanleg van een graf uitbraaksporen zijn aangetroffen, is te dateren tussen 1841 en 1873, en met grote waarschijnlijkheid tussen 1841 en 1853.
‘Een oud schepenzegel van Nederweert’.
Auteur(s): W.G.
Herkomst: De Maasgouw: orgaan voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 47 (1927) 19.
Samenvatting: Beschrijving van de vondst van enkele zegelafdrukken van de schepenbank Nederweert in het archief van het Hof van Gelderland. Tevens de suggestie aan de gemeente Nederweert, die nog niet over een gemeentewapen beschikt, om goed na te denken over het refereren aan het oude schepenbankszegel als daar geen uniek Nederweerts element aan wordt toegevoegd.
‘Hel en verdoemenis’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 23 in: Weekblad voor Nederweert, 10 feb 2011.
Samenvatting: Toon Velter werd door de geestelijkheid verdoemd vanwege zijn levenswijze en het samenwonen met twee vrouwen tegelijk. De hel was ook een toponiem, zoals in de Lage Kuilen en in Kreijel het geval was.
‘Activiteitenoverzicht Stichting Geschiedschrijving Nederweert 2019’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Geschiedschrijving Nederweert’ (Nederweert 2020)
Samenvatting: Jaarverslag van de Stichting Geschiedschrijving Nederweert.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert Bredeweg-Kruis (1985)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij de aanleg van een wegcunet aan de Bredeweg in 1985 werden archeologische onderzoekingen verricht. De aangetroffen sporen (te weten omheiningsgreppel, kalkkuil, (brood-)bakoven en een drietal waterputten) geven aan dat we hier te maken hebben met de periferie van een boerderijcomplex. De aanwezigheid van een drietal (gedempte) waterputten suggereert een langere periode van bewoning. We denken dan toch wel aan een tijdvak van meerdere decennia waarbinnen de oude en in ongebruik geraakte put steeds enkele meters verder opnieuw werd aangelegd. Het weinige keramische vondstenmateriaal van steengoed met zoutglazuur uit de vulling van waterput P1 laat zich in de 17de eeuw dateren.
‘Meester Mertens verlaat de school’.
Auteur(s): Jos Kirkels
Herkomst: Overgenomen uit De Turf van 25 januari 1949 en gepubliceerd in Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 131.
Samenvatting: Biografie van A.J. (Toon) Mertens (1883-1969), beter bekend als Meister Mertens. Hoofd van de jongensschool in Nederweert, die in 1949 met pensioen ging. Hij woonde in de onderwijzerswoning naast de school.
‘Charles Guillon (1811-1873), pionier van de archeologiebeoefening in Limburg’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Archeologie in Limburg 30 (1986) 196-198.
Samenvatting: De Roermonds notaris Charles Guillon was in de negentiende eeuw niet alleen collectioneur maar ook pionier op het gebied van de archeologische documentatie. Hij was in West-Europa de eerste die wees op het belang van een objectieve vormbeschrijvingsmethode voor neolitische bijlen en nam daar zelf ook het voortouw
![‘Een belangrijke vondst. [Een voetbalmedaille na 100 jaar weer teruggevonden]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/20205-Een_belangrijke_vondst_Een_voetbalmedail_encrypted-pdf-208x300.jpg)
‘Een belangrijke vondst. [Een voetbalmedaille na 100 jaar weer teruggevonden]’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Inworp, clubblad van R.K.S.V. Merefeldia, (92) 2021 2-3.
Samenvatting: In september 1919 vond in Nederweert een groot meerdaags sporttoernooi plaats. De aanleiding was het tienjarig bestaan van de voetbalvereniging Merefeldia. De voetbalwedstrijd tegen Noad uit Asten werd door de Noordbrabanders gewonnen met 5-4. Zij gingen naar huis met een herdenkingsmedaille. Onlangs kwam die in een collectie in Mierlo boven water. Nu, een eeuw later, is de medaille terug in Nederweert. De wereldgeschiedenis hoeft er waarschijnlijk niet voor herschreven te worden, maar voor Merefeldia is het een belangrijke vondst.
‘De Sint Josephsvereniging 1870-1898. Verslag van een negentiende-eeuwse jeugdvereniging’.
Auteur(s): Emile Haanen
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1999 13 (1998)120-132.
Samenvatting: Aan de hand van het notulenboek van de vereniging - een voorloper van de katholieke werkliedenverenigingen - wordt een uitgebreid overzicht gegeven vanaf de oprichting tot 1898, zoals bestuur, financiën, contributie en vooral haar activiteiten. Uit deze handwerkersvereniging kwam de tekenschool (de latere ambachtsschool) en de kerkelijke harmonie Sint-Joseph voort. De vereniging sloot zich in 1879 bij aan bij de landelijke Sint Josephgezellenvereniging te Amsterdam.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert Midden-paleoliticum (1978-1985) versie 2 (verbeterde versie)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Tussen 1978 en 1985 werd een negental middenpaleolitische artefacten uit een aantal amateurcollecties gedetermineerd. Alle objecten zijn gevonden als toevalsvondsten, verspreid over het hele grondgebied van de gemeente Nederweert. Geen van alle zal in situ zijn gevonden, hoewel hun verspreidingspatroon wel bijdraagt aan de kennis over, en de verwachtingswaarde van, middenpaleolitische vindplaatsen in relatie tot de geologische gesteldheid van de ondergrond in Nederweert. Eén van de beschreven objecten, een hartvormige vuistbijl (biface cordiforme) is weliswaar in Nederweert gevonden, maar blijkt na onderzoek een herkomst in de gemeente Helden te hebben. Vanwege zijn opmerkelijke verplaatsingsgeschiedenis én desondanks een herkomst in de nabijheid van het beschreven gebied, is dat curieuze verhaal opgenomen in deze rapportage.
‘In de olie en andere vette waren’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 2 dec 2020.
Samenvatting: De heilige St. Nicolaas stond afgebeeld op de uit 1723 daterende gevelsteen van de voormalige olieslagerij Trouwen in de Kerkstraat. Een van de zware molenstenen ligt in de patiotuin van het gemeentehuis van Nederweert. Er waren in vroeger eeuwen diverse oliemolens in Nederweert zoals in de Klaarstraat en de Kruisstraat.
‘Feit en fictie’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 10 in: Weekblad voor Nederweert, 5 aug 2010.
Samenvatting: De vader van het hoogbegaafde meisje Petronilla Simonis was aanwezig bij het componeren van het Franse volkslied. Het gezin woonde eerst op de Winnerstraat, later Koolensteeg en uiteindelijk Staat
‘In Memoriam: Jac. van de Warreburg’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Weekblad voor Nederweert, 20 oktober 1988.
Samenvatting: Jac. Van de Warreburg was amateurhistoricus en leefde van 1939-1988. Zijn plotselinge overlijden kwam als een schok voor zijn uitgebreide kennissen-en vriendenkring. Zelfs voor de enkelen die op de hoogte waren van zijn kortstondige -maar ernstige -ziekte kwam het bericht van zijn heengaan bijzonder hard aan.
