Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Rapportage Archeologische onderzoek Nederweert-Kerkstraat 58 Oude Kerkhofmuur (2023)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Regionaal Archeologisch Bodemonderzoek STRABO (Ospel 2023)
Samenvatting: De in februari 2023 bij de aanleg van een graf op de begraafplaats van de Rk St. Lambertuskerk in Nederweert aangetroffen puinresten blijken na kartografisch en historisch onderzoek toe te wijzen aan een oude omheiningsmuur van de begraafplaats. De bouw van de muur hangt samen met een uitbreiding van de begraafplaats in zuidelijke richting en kan in 1841 gedateerd worden. De muur, waarvan dus in 2023 bij de aanleg van een graf uitbraaksporen zijn aangetroffen, is te dateren tussen 1841 en 1873, en met grote waarschijnlijkheid tussen 1841 en 1853.
‘Wit en zwart’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 13 in: Weekblad voor Nederweert, 14 okt 2010.
Samenvatting: Mensen met een donkere huidskleur waren een opvallende verschijning en zijn zelfs afgebeeld in een familiewapen zoals de familie Mooren in de Kerkstraat 41 (niet 35 zoals abusievelijk in het artikel staat). Peter Sonnemans van de Heijsterstraat was in het Franse leger en zag donkere mensen. Ook een geallieerde zwarte militairen in de Tweede Wereldoorlog baarden opzien.
‘Bekindje figuure oet ’t Wieërter Land’.
Auteur(s): [Bert Adriaens], [Baer Adriaens], [Piet Hermans], [Jo van der Velden], [Stan Smeets], [Ton Timmermans], [Jan Moonen], [Piet Adriaens]
Herkomst: Veldeke Weert, Naame en gezagdjes oet ’t Wieërter Lând (Weert 1981) 39-49.
Samenvatting: Korte biografieën van Weerter stadsfiguren en bekende types zoals Jan van der Croon, Bartje met ’t Kistje, Sanderke, ’t Schipperke, Zwert Bertje, Bertje van Humpesse, Blauwe Piet, Boêzedriekske, Bolle Jan (Hendriks), Bomlaa. D’n Diedel, Dreeske Dukeno. D’m Doeëdnejjer’, Douf Tieske, Drejje Driek, Frêns van Polleke, Dokter Frânke, Gekke Piet, Gek Naardje, ’t Ginneräölke, Hannes Kâlders, ’t Grieske, Kigge Zjang (father Jean Kiggen), Koetje, Kook Sis, Kuuëtelekoeëbes, Lekoerke, Pierke ’t Sloebertje, Potte Ties, ’t Puupke, De Riêken Êrrebei-jer, Siskadee, De Slieêkboeëj, ’t Umbêlderke (Tieske Waekers) en Wullem van de Vîlder. Na ampel beraad in de redactie durfde men het bij het gros van de namen het niet aan om de officiële familienamen te noemen, vanwege het soms (vermeende) als kwetsend te ervaren karakter ervan.
‘Regen en drup’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 88 in: Weekblad voor Nederweert, 10 jul 2014.
Samenvatting: De naam van de heilige Margaretha leeft voort op de eerste steen van de St. Lambertuskerk en in een saillante weerspreuk.
‘Limburg’s handel en industrie: De drukkerij N. V. Emm. Smeets te Weert : 1830-1930’.
Auteur(s): Ad. Welters
Herkomst: De Nedermaas: Limburgsch geïllustreerd maandblad 7 (1930) 85-89.
Samenvatting: Een geromantiseerd verhaal over de komst van de familie naar Weert, gevolgd door een historiserende schets van de 100-jarige drukkerij.
‘Walburg, Emmasingel 32’.
Auteur(s): Baer Adriaens, Bert Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1983. Portret van Wieert. Deil 7: Karakteristieke Geboûwe (Weert 1982)
Samenvatting: Aanvankelijk zonder de markante ronde toren gebouwd in 1909 door Constant Janssens. Het droeg de naam Villa Malta en werd later omgedoopt in Walburg.
‘Kleipijpen in de Romeinse vicus te Grobbendonk (B)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Geschiedschrijving Nederweert (Nederweert 1983).
Samenvatting: Bij archeologische onderzoek in de Romeinse vicus van Grobbendonk (Provincie Antwerpen, B) werden de sporen van een hut en postmiddeleeuwse (rook-)pijpenkoppen aangetroffen. Omdat zij buiten de context van het Romeinse onderzoek vielen, is er deze detailstudie aan gewijd.
‘Turfstekers als onruststokers. Animositeiten tussen Weert en Nederweert in de 19e eeuw’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Frits Nies, Weert, parel van de heide in de 19e eeuw (Weert 2019).
Samenvatting: In 1864 werd een akkoord gesloten tussen de gemeentebesturen van Weert en Nederweert over het gemeenschappelijk gebruik van de peelvelden. Daar gingen jarenlange conflicten aan vooraf.
‘De Tiendschuur, Recollectenstraat 5’.
Auteur(s): Baer Adriaens, Bert Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1983. Portret van Wieert. Deil 7: Karakteristieke Geboûwe (Weert 1982)
Samenvatting: Op de plek van een voormalige opslagplaats van de tienden in 1926 herbouwde en gemoderniseerde woning voor burgemeester Kolkman. In latere jaren gedeeltelijk in gebruik als ambtswoning voor de burgemeester en als gemeentelijk museum De Tiendschuur.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 53 Gorispomp en Weerterbeek (2014)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: In 2014 werd onderzoek verricht naar de locatie van de twee gemeentelijke waterputten in de Kerkstraat van Nederweert. Deze rapportage gaat over één van die locaties. Van een bakstenen waterput, behorend bij de Gorispomp, en evenmin van een daarbij behorende en te verwachten trechtervormige insteek, zijn geen sporen aangetroffen in de relatief kleine waarnemingszone. De locatie van de pomp is natuurlijk niet per se exact dezelfde als die van die put. Wel werd de flank van een greppel of sloot aangesneden, die zich parallel aan de huizen van de westzijde van de Kerkstraat bevond. Dit moet de voormalige Weerterbeek zijn geweest, die reeds in de 18e eeuw (en in elk geval vóór 1754) áchter de huizen verlegd werd. Het spaarzame vondstenmateriaal uit de beekvulling laat zich in de 17e eeuw dateren.
‘De haarsnijder’.
Auteur(s): M. van Deursen
Herkomst: Vertelling van M. van Deursen, geciteerd in: Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 96-97.
Samenvatting: Verhaal over H. van Deursen (Cisse Baer) uit Ospel die in de jaren ’50 van de vorige eeuw de haren kapte van mannen en kinderen in Ospel.
Kruiswegstaties van Charles Vos’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Katholiek bouwblad 15 (1947/1948) 179.
Samenvatting: Kort bericht over het interieur van Sint-Josephkerk of de toenmalige garnizoenskerk te Weert-Keent. De inmiddels verwijderde biechtstoelen en kansel stamden uit de afgebroken dominicanenkerk in Utrecht, de godslamp is van Jan-Eloy en Leo Brom, in de pilaarnissen staan twee beelden naar ontwerp van Jean Adams; vier gebrandschilderde glasramen zijn van Henk van der Burgt en twee ronde absidevensters zouden van Pieter Wiegersma zijn, maar deze zijn onbekend. De staties zijn van Charles Vos.
‘De ontvoering van drie Roermondenaren door Weertenaren in 1789’.
Auteur(s): J. Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 101(1982) 49-63.
Samenvatting: "Geeft een samenvatting van de kroniek van Goofers en de brieven van de gearresteerde Stuers over de gevangenneming weer. Vervolgens wordt de dagvaarding van Stuers voor schadevergoeding geciteerd en de brief van de drie gevluchte Weertenaren aangehaald. Tenslotte worden enkele zinnen uit een verdedigingsakte van Weertenaren tegen de hoge eisen weergegeven. Afgesloten wordt met de verheffing in de adelstand van Stuers als beloning voor zijn steun aan de keizer in die moeilijke periode. Onjuist is dat hij in de rijksadel zou zijn opgenomen met de titel van ridder; hij werd in de Nederlandse adel kosteloos en zonder titel opgenomen. Het artikel is achterhaald door publicatie van het opstel: 'De schadeloosstellingacties van Luytgens, Stuers en Van der Renne tegen de Weertenaren in 1791-1792' in de 'Spiegel van Roermond' 2012 ."
‘Zusters Derde-Ordelingen te Weert in 1453’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Neerlandia seraphica 4 (1930) 545-547.
Samenvatting: Transcriptie van een gezegelde oorkonde van Jacob I, graaf van Horne van 18 februari 1453 (zondag invocabit), waarbij hij een aantal regels vaststelt met betrekking tot eigendommen en het aantal zusters van de orde van Sint Franciscus.
‘Gedenkboek 1922-1962: 40-jarig bestaan van de R.K. Lagere Technische School te Weert’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: [Weert 1962] 43 pp.
Samenvatting: De feestbundel start met een vijftal lofprijzingen. Daarna wordt het verslag over oprichting en opening uit een eerder gedenkschrift (1922-1947) integraal gekopieerd. Een lijst van (oud-)bestuursleden en (oud-)personeelsleden is opgenomen. De tekst over groei en ontwikkeling tot 1947 is eveneens bijna integraal gekopieerd. Nieuw is het overzicht over de periode 1947-1962 met aandacht voor de uitbreiding van de school en het onderwijs. Het godsdienstonderwijs is sedert 1 oktober 1948 verplicht gesteld en subsidiabel. Afgesloten wordt met een dankwoord van de directeur van het arbeidsbureau.
‘Studentenclub St. Petrus Canisius’.
Auteur(s): [Huub Janssen]
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 103 in: Weekblad voor Nederweert, 19 mrt 1992.
Samenvatting: De studentenclub ontstond in de jaren ’30 en beleefde rond 1955 haar hoogtepunt. Zij was zeer goed georganiseerd en gold als een voorbeeld voor andere regio’s.
‘Kapel Deckersstraat no. 5’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Op de hoek van de Velterstraat en Deckersstraat in Leveroy staat het zogenaamde Rokes Kepelke’. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Smeedijzeren kruis kerkhof Swartbroek’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 4: Veldjkruuse (Weert 1978).
Samenvatting: Korte geschiedenis van dit wegkruis.
Chroniek der stad Weert van 1782 tot 1802 : Geschreven door den ooggetuige Lambertus Goofers’.
Auteur(s): Lambertus Goofers,
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le duché de Limbourg 25 (1888) 365-410.
Samenvatting: Goofers beschrijft de opvallende en karakteristieke gebeurtenissen, zoals die vanaf 10 april 1790 door hem beleefd zijn. De periode 1784 - 1790 heeft hij retrospectief beschreven. Jos. Habets bezorgde de uitgave van dit handschrift. Goofers laat onder meer de Brabantse en de Franse revolutie, het komen en gaan van de Oostenrijkers, het planten van de Franse vrijheidsboom en het opheffen van de Weerter kloosters de revue passeren.
‘Een huisinventaris uit het jaar 1729’.
Auteur(s): Mathieu Hermans
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 20 in: Weekblad voor Nederweert, 2 okt 1986.
Samenvatting: Gedetailleerde huisinventaris van het sterfhuis van Catharina Sijben, weduwe van Jan Heuvels op de Bosserstraat in Nederweert, opgemaakt in 1729.
‘Steken en stoken in de Groote Peel’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 7 apr 2021.
Samenvatting: Eeuwenoude twisten over de rechten op de heide en de turfgebieden laaiden zo nu en dan op. In 1547 was er een groot conflict tussen Nederweert en Someren, en in 1745 kwam het tot een gewapend conflict tussen Weert en Nederweert, waarbij de plaatselijke schutterijen met veel bravoure tegen elkaar kwamen te staan. Het privilege uit 1482 waarin de rechten waren geregeld, moest herhaaldelijk worden opgefrist, laatstelijk gebeurde dat nog in 1864.
‘Een tragische gebeurtenis honderd jaar geleden in Bocholt’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: Een aantal Weertenaren bezocht het café van Silvester Drieskens in Bocholt op kermiszondag 5 augustus 1923. Daar ontstond een vechtpartij tussen de Weertenaren, met een dode tot gevolg. Een van de getuigen was J. Tullemans, herbergier in Weert aan de Oelemarkt (later aan het Bassin). In de Marechauseekazerne aan de Wilhelminalaan in Weert vonden de verhoren plaats. De dader werd in een rechtszitting te Roermond veroordeeld tot gevangenisstraf.
‘Een oud Nederweerter sage: Houts Hendrik’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: ’t Belke, contactblad van de St. Lambertusschool (Nederweert 1973) 6.
Samenvatting: Volksverhaal over de legende rondom Houts Hendrik (Hendrik Raemaekers) over wie de overlevering verhaald dat hij in 1815 de redder van kroonprins Willem op het Slagveld van Waterloo was. Tweede gepubliceerde artikel van Alfons Bruekers over onderwerpen uit de geschiedenis van Nederweert. Hij was toen (1973) elf of twaalf jaar oud. Inhoudelijk rammelt het artikel hier en daar wel wat, dus citeren door andere (echte) historici wordt afgeraden. Zie het maar als een curiosum...
‘Bommen en granaten’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 63 in: Weekblad voor Nederweert, 7 feb 2013.
Samenvatting: Een mysterieus schip met oorlogstuig passeerde in 1867 door het kanaal. De verdrinking van de schipper was een groot mysterie.
