Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Voorbidden’.
Auteur(s): Henk Teunissen, Alfons Bruekers, Huub Janssen, Frits Knapen
Herkomst: Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 98.
Samenvatting: J. Verdonschot (Ververs Zjefke) woonde in Nederweert-Strateris en was een zogenaamde ‘voorbidder’. Dat was iemand die in een bepaalde buurtschap het voortouw nam bij gebeden bij een sterfgeval of in de Mariamaanden mei en oktober.
‘Economische, religieuze en politieke verwikkelingen in Wessem in de zestiende eeuw’.
Auteur(s): J.G.C. Venner
Herkomst: Opera Omnia I: Een verzameling historische en heemkundige opstellen (Thorn 1990) 7-23.
Samenvatting: Geeft een algemeen overzicht over Wessem en omgeving in de periode 1540-1580 en is tevens een op Wessem gerichte samenvatting van zijn artikel ‘De Beeldenstorm in Weert en Wessem’.
‘Bierbrouwerijen in Nederweert’.
Auteur(s): [Wiel van de Warreburg], [Alfons Bruekers]
Herkomst: Veldeke Weert, Naame en gezagdjes oet ’t Wieërter Lând (Weert 1981) 73.
Samenvatting: Niet compleet overzicht van de Nederweerter bierbrouwerijen.
‘Hoorne en de Hervorming’.
Auteur(s): J. Baas
Herkomst: Nederlands archief voor kerkgeschiedenis 42 (1957-1958) 227-254
Samenvatting: Beschrijft of Philips van Montmorency voor en na de Beeldenstorm protestants gezind werd of katholiek bleef. Verder hoe de graaf optrad in religieuze zaken met name in Doornik en Weert. Schrijver beargumenteert dat de graaf van Horn stierf voor een achterhaald ridderideaal en dat hij nooit begreep wat de betekenis van de religie in deze roerige tijd was.
‘Een circus in Weert in 1897’.
Auteur(s): H.H.J. Linssen
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 3 (1988) 71-76.
Samenvatting: Enige tot nu toe verschenen artikel over een circusvoorstelling in Weert. Het betreft hier het circus van de familie Ginnett, dat in de jaren veertig ophield te bestaan, maar in 1989 werd heropgericht.
‘Relletjes en avondklok in Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 3 feb 2021.
Samenvatting: In 1606 vond een zeer gewelddadig treffen plaats tussen de jeugd van Kreijel en van de Kerkstraat, bij café Siem (dat toen nog niet zo heette). Het gemeentebestuur scherpte de regels van zondagsheiliging en avondklok nog een keer goed aan. Maar ook in 1607 bleek het een hete zomer te worden, met als dieptepunt de moord op veldwachter Goort Moestmans.
![‘[Vermeldingen van Weert, Nederweert en Ospel in het archief van het L.G.O.G.]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/11/30335-archief-lgog_encrypted-pdf-199x300.jpg)
‘[Vermeldingen van Weert, Nederweert en Ospel in het archief van het L.G.O.G.]’.
Auteur(s): G.H.A. Venner
Herkomst: Inventaris van het archief van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap 1863-1965. Publicaties Rijksarchief Limburg nr. 7 (Maastricht 2003) 310 p.
Samenvatting: Korte vermeldingen van correspondentie van en naar het L.G.O.G inzake historische en archeologische vondsten in het Land van Weert. Informatie over Muntgebouw, Minderbroederskerk, een grafsteen te Stramproy, wandschilderingen in het pand Markt 1 te Weert, St. Jobkapel en St. Antonius (Teunis-)kapel en schenkingen van objecten. Tevens een voorstel van mr. Stan Smeets om de Franstalige naam van het jaarboek van het genootschap te laten vervallen. Tevens over bestuurlijke zaken de kring Aldenborgh te Weert belangende.
‘Het doktershuis, Hoogstraat 15’.
Auteur(s): Baer Adriaens, Bert Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1983. Portret van Wieert. Deil 7: Karakteristieke Geboûwe (Weert 1982)
Samenvatting: Ooit bewoond door koopman en leerlooier Caris in 1796, later o.a. door de doktoren Peeters en Venmans.
‘Zielzorgers in het Bisdom Roermond 1840-2000 – Dekenaat Weert’.
Auteur(s): Jan G.C. Simonis
Herkomst: (Sittard 2001) 206-214.
Samenvatting: Overzicht van alle kapelaans en pastoors van de parochies in Nederweert en Weert, met hun leefjaren, wijdingsjaar en benoemingsjaren.
‘St. Odakerk, Boshoven’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 5: Kerreke (Weert 1981).
Samenvatting: Geschiedenis van de kerk van Boshoven.
‘Nederweert in het revolutiejaar 1848. Liever Duitsch dan Hollandsch?’.
Auteur(s): Emile Haanen
Herkomst: Nederweerts Verleden : Mensen, Macht en Middelen (Nederweert 1996) 31-48.
Samenvatting: Nederlands-Limburg werd na 1839 een Nederlandse provincie, maar werd m.u.v. Venlo en Maastricht ook deel van de Duitse Bond. Als gevolg van de revolutie in Duitsland werden in Bonds-Limburg verkiezingen gehouden voor het Duitse parlement. Het artikel geeft uitvoerig de stemming weer onder de Weerter bevolking en hun keuze voor afscheiding van Nederland en aansluiting bij Duitsland, wat weer leidde tot een militaire bezetting van Weert.
‘Zicht op Strateris. Een stukje Nederweert verandert’.
Auteur(s): Jan Feijen, Theo Schers
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 1 (mei 2005) 17-18.
Samenvatting: Aan de hand van foto’s, gemaakt vanaf de St. Lambertustoren tussen 1994 en 2004, schetsen de auteurs de veranderingen in het noorddeel van de Kerkstraat, vooral geconcentreerd op het pand en smederij van Henri Beijes (1879-1946).
‘Wit en zwart’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 13 in: Weekblad voor Nederweert, 14 okt 2010.
Samenvatting: Mensen met een donkere huidskleur waren een opvallende verschijning en zijn zelfs afgebeeld in een familiewapen zoals de familie Mooren in de Kerkstraat 41 (niet 35 zoals abusievelijk in het artikel staat). Peter Sonnemans van de Heijsterstraat was in het Franse leger en zag donkere mensen. Ook een geallieerde zwarte militairen in de Tweede Wereldoorlog baarden opzien.
‘Fossae Peelandiae. Twee onvoltooide Weertlandse kanaalprojecten uit 1627’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 140 (2021) 14-19.
Samenvatting: De ontdekking van nooit eerder gepubliceerd bronnenmateriaal werpt een nieuw licht op de kanalengeschiedenis van het Land van Weert. De eerste voorbereidende kanaalwerkzaamheden in Nederweert blijken namelijk al te dateren uit de Tachtigjarige Oorlog, uit 1627 om precies te zijn. De plannen werden door oorlogsperikelen nooit uitgevoerd en pas echt gerevitaliseerd in de jaren 1803-1810, in de vorm van het Napoleontische Grand Canal du Nord of Noordervaart, een project dat overigens ook onvoltooid zou blijven. En de beoogde noord-zuidgerichte bypass van de Maas van Den Bosch richting Maaseik kwam er uiteindelijk pas in 1822-1826 en ging Zuid-Willemsvaart heten. De laatste loot aan de stam was het Kanaal Wessem-Nederweert waarvan de aanleg in 1929 gereed kwam.
![‘Veldkruisen in Ospel. [Het Mariabeeld aan de Siebenstraat]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/9100k-kapellen_kruisen-OSPEL-siebenstraat_encrypted-pdf-212x300.jpg)
‘Veldkruisen in Ospel. [Het Mariabeeld aan de Siebenstraat]’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Pastoor M. Arts was de initiator van het Mariabeeld aan de Siebenstraat in Ospel. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Huisgezin van graaf Jacob I van Horne’.
Auteur(s): [Donatus van Adrichem]
Herkomst: Neerlandia seraphica 9 (1935) 482-484.
Samenvatting: Korte beschrijving van de gedenktafel van Johanna van Meurs († 1461) uit ca. 1465.
‘Ospel voorheen en thans’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Het Kanton Weert, 21 september 1918 t/m 1 april 1919.b
Samenvatting: Feuilleton in 15 afleveringen bij het 50-jarig bestaan van de kerk en parochie in Ospel. Niet geannoteerd maar wel gebaseerd op historische bronnen. De auteur is onbekend maar moet gezien zijn detailkennis een Ospelnaar zijn geweest. Wellicht was het de pastoor.
‘De Hervormde gemeente Weert(/Budel)’.
Auteur(s): Cor Tubée
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 1994 8 (1993) 107-113.
Samenvatting: De institutionele ontwikkelingen binnen de protestantse gemeente vanaf 1852 tot 1987 worden beknopt beschreven, alsmede wordt aandacht besteed aan de diverse predikanten en kerkgebouwen.
‘Uiterste wille van Walburg, gravinne van Nieuwenaer’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Kronijk van het Historisch Genootschap gevestigd te Utrecht 5 (Utrecht 1849) 115-121.
Samenvatting: Het testament van Walburgis van Nuenar, weduwe van Philips van Montmorency (†1568) en van Adolf van Nieuwenaer (†1589), gedateerd 28 oktober 1594.
‘Begrafenislijst van het klooster Mariawijngaard te Weert (Niet-kloosterlingen) 1548-1779’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw: orgaan voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 16 (1894) 21-22.
Samenvatting: "Lijst van in het klooster begraven inwoners van Weert. "
‘Verschillend dialectgebruik bij tijdgenoten’.
Auteur(s): Stan Smeets
Herkomst: Veldeke : orgaan van V.E.L.D.E.K.E. : vereniging tot instandhouding en bevordering der Limburgse dialecten 22 (1948) 55-56.
Samenvatting: Vergelijkt een oudere en een jongere uitspraak van een aantal woorden in het Weerts met name de verschuiving van de 'aa'.
‘Jong Limburg : afdeling Weert’.
Auteur(s): Mathieu de Haan
Herkomst: Jong Limburg: orgaan van den R.K. Bond "Jong Limburg" in het bisdom Roermond 8 (1928) 10-12.
Samenvatting: Verslag van de afdeling vanaf de oprichting in 1912 tot 1928. De bond werd in 1934 op 'verzoek' van de bisschop ontbonden om plaats te maken voor nieuwe - nog onbekende - organisatievormen. De bond was formeel bestemd om studerenden de katholieke eer bij te brengen. De Weerter praktijk bestond voornamelijk uit het geven van lezingen met externe sprekers en het zelf opvoeren van toneelstukken. In 1928 telde de afdeling 16 leden. Als oorzaak voor dit kleine aantal wordt de geringe industrie aangewezen, waardoor er maar weinig interessante banen bestaan; met als gevolg dat de ontwikkelde jonge man verhuist.
‘De beste stuurlui aan wal komen uit Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 11 nov 2020.
Samenvatting: De traditie van de blauwe schuit in de carnavalstijd is terug te voeren op de scheepswagen of carrus navalis. Optochtwagens hebben de vorm van een schip. Tijdens carnaval in Nederweert in 1595 werd ook een schip gebouwd waarmee daadwerkelijk werd gevaren. Andere carnavalshelden uit Nederweert zoals Joost Fijen en Willem Maxits maakten verre zeereizen, op basis van tijdens carnaval afgesloten weddenschappen.
‘Rapportage naamgeving bedrijvencentrum De Vuurmolen (2017)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Door mw. Lia Stockmans, ondernemer in Nederweert, werd in juli 2017 een verzoek ingediend voor het krijgen van naamsuggesties ten behoeve van het bedrijvencentrum of bedrijfsverzamelgebouw op het industrieterrein Pannenweg in Nederweert. Op grond van een historische toponiemenstudie in de omgeving van het park werd uiteindelijk de naam ‘De Vuurmolen’ voorgesteld en gekozen. ‘De Vuurmolen’ was de naam van de in 1852 op de oever van de Zuid-Willemsvaart gestichte koren- en oliemolen. De molen werd door een stoommachine (vandaar: vuurmolen) aangedreven en was een grote innovatie in die tijd. Zij markeert het begin van de industriële revolutie in Nederweert.
