Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
Een greep uit onze artikelen
‘Rapportage naamgeving straatnamen uitbreidingsplan Nederweert-Eind (2000)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: In 2000 werd een voorstel voor straatnaamgeving in het uitbreidingsplan Nederweert-Eind in Nederweert ingediend. De voorgestelde namen werden ontleend aan de archeologie van dit gebied. Met positief advies van de Gemeentelijke Straatnaamcommissie Nederweert werd de lijst van suggesties uit dat voorstel aangeboden aan het College van B&W van Nederweert, dat besloot om er vijf toe te kennen, die ook alle werden gerealiseerd. Dat waren: Raatakker, Paalkrans, Pijlspits, Kringgreppel en Esdek.
‘Kerkhoven van Weert’.
Auteur(s): Martin Nies
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1992 6 (1991) 101-114
Samenvatting: De begraafplaatsen bij enkele kloosters en rondom de kerk en de perikelen rondom het nieuwe kerkhof in 1784 worden aangestipt. Vanaf de tijd van Napoleon (1805) tot 1930 komen begraafreglementen, inkomsten, gebruiken en uitbreidingen aan de orde. Aandacht wordt besteed aan de moeizame oprichting van een algemeen en protestants kerkhof - de grote begraafplaats uit 1784 aan de Molenpoort was immers in katholieke handen geraakt - en voorts de oprichting van kerkhoven in Swartbroek en Tungelroy.
‘Kapelletje van de H. drie gezusters in Swartbroek’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 1: Kapellen (Weert 1976).
Samenvatting: In de buurt van de Koolenstraat werd deze kapel in 1873 opgericht. Zij is gewijd aan Genoveva, Eutropia en Bertilia, de drie Heilige Gezusters.
‘Vijftig tinten en andere hoogtepunten’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 5 mei 2021.
Samenvatting: In Nederweert zijn er talloze begrippen om hoogteverschillen aan te duiden, tot zelfs berg toe. Dat is schromelijk overdreven. Een bijzondere ‘berg’ was de galgenberg in de Mildert. Dat was de gemeentelijke executieplaats van Nederweert, die liefkozend ook wel ‘het bergsken’ werd genoemd. Nu is het een drukbezochte homo-ontmoetingsplek.
‘Het memoriekruis aan de Heijsterstraat’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Het kruis herinnert aan de begraafplaats van gesneuvelde Britse militairen bij de bevrijding van Nederweert in september 1944. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
De paleografie van de Valenakker’.
Auteur(s): F. Horsten, J.M. van Mourik
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 10 (1996) 105-118.
Samenvatting: Historisch-geografisch onderzoek en pollenanalyse van de bodem in de Valenakker, een oud bouwlandschap tussen station en Ijzeren Man in Weert.
‘Bijdrage tot de geschiedenis van de post te Nederweert’.
Auteur(s): Harrie Verstappen
Herkomst: Nederweerts Verleden, het dorp en zijn heerschappen (Nederweert 1985) 103-114.
Samenvatting: Analyse van het plaatselijke postwezen vanaf het midden van de 18e eeuw, met accent op de periode 1850-1920 waarin naast postverkeer ook telegrafie en telefonie hun intrede doen.
‘Schoutrekeningen van Weert en Nederweert’.
Samenvatting: Hiervoor verwijzen wij u graag naar de pagina Bronnen.
‘Erfgoed voedt sociale en culturele duurzaamheid’.
Auteur(s): Arnoud-Jan Bijsterveld
Herkomst: Alfons Bruekers, Vizier op Nederweert, in stukjes en beetjes. Verhalen uit het verleden van Nederweert, Budschop, Eind, Ospel en leveroy (Nederweert 2022) z.p.
Samenvatting: Essay van de auteur over het belang van erfgoedzorg en het belang daarvan voor de samenleving, inclusief een appel aan de gemeente Nederweert.
‘Leonardus Gisberti Panhuysen van Oeteren (Leonardus Panhusius) : bijdrage tot de reformatiegeschiedenis van Noord Limburg’.E.F. Panhuysen, ‘Leonardus Gisberti Panhuysen van Oeteren (Leonardus Panhusius) : te Hoerstgen en Weert’.
Auteur(s): E.F. Panhuysen
Herkomst: Historisch Tijdschrift 11 (1932) 124-135 en 249-257.
Samenvatting: "Twee delen van een driedelige en breed opgezette biografie, die gebaseerd is op literatuurstudie. Het eerste artikel behandelt zijn afkomst en familie en voorts zijn kort verblijf als kanunnik in Thorn. Daarna is hij voor studie naar Keulen vertrokken. Het tweede artikel gaat in op de invoering in 1556 van de gereformeerde godsdienst in het Horstjen (thans stad Kamp-Lintfort/Kreis Wesel) door de plaatselijke heer, die tevens heer van Meijel, Pol en Panheel en bezitter van de Hornse lenen Ghoor en Buggenum was. Na zijn studie in Keulen, waar hij vermoedelijk reformatorisch werd, verbleef Lenard van Oeteren als predikant in het Horstjen. Hij was rond 1559 predikant in Weert en werd later afgezet. In navolging van Jos. Habets wordt abusievelijk Walburgis van Nieuwenaer en niet haar schoonmoeder Anna van Egmont als de grote voortrekster van de reformatie in Weert aangeduid. Het derde artikel gaat over zijn verblijf in Venlo en is hier niet opgenomen."
‘De keizersdroom van boer Trouwen’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 19 aug 2020.
Samenvatting: De krankzinnige boer Jan Trouwen in Budschop waande zich de Franse keizer. In zijn fantasie voerde hij een keizerlijke hofhouding, schreef hij liefdesbrieven aan jonge meisjes en deelde hij geschenken uit. Na de nodige incidenten werd hij in 1812 onder curatele gesteld. Met zijn dood in 1816 kwam een einde aan zijn ‘keizerschap’ in Budschop.
‘Het Missiekruis van Weert’.
Auteur(s): Godfried C.M. Egelie
Herkomst: Wegkruisen in Limburg (Zutphen 1980) 34-25.
Samenvatting: Betreft het grote kruis aan de buitenzijde van de Rumolduskapel in Weert uit 1836 en de verwikkelingen in 1929 toen er sprake van was om het kruis over te brengen naar de St. Martinuskerk. Dat leidde tot grote protesten en het feest ging dan ook niet door.
‘Fossae Peelandiae. Twee onvoltooide Weertlandse kanaalprojecten uit 1627’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 140 (2021) 14-19.
Samenvatting: De ontdekking van nooit eerder gepubliceerd bronnenmateriaal werpt een nieuw licht op de kanalengeschiedenis van het Land van Weert. De eerste voorbereidende kanaalwerkzaamheden in Nederweert blijken namelijk al te dateren uit de Tachtigjarige Oorlog, uit 1627 om precies te zijn. De plannen werden door oorlogsperikelen nooit uitgevoerd en pas echt gerevitaliseerd in de jaren 1803-1810, in de vorm van het Napoleontische Grand Canal du Nord of Noordervaart, een project dat overigens ook onvoltooid zou blijven. En de beoogde noord-zuidgerichte bypass van de Maas van Den Bosch richting Maaseik kwam er uiteindelijk pas in 1822-1826 en ging Zuid-Willemsvaart heten. De laatste loot aan de stam was het Kanaal Wessem-Nederweert waarvan de aanleg in 1929 gereed kwam.
‘Oud nieuws uit Nederweerts Verleden’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 149 in: Weekblad voor Nederweert, 5 dec 1996.
Samenvatting: Fait divers uit het nieuwe boek Mensen, Macht en Middelen in de serie Nederweerts Verleden, weergegeven in de vorm van semi-actuele krantenberichten.
Gedenkschrift 1922-1947: 25-jarig bestaan der Nijverheidsschool te Weert’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: [Weert, 1947] 32 pp.
Samenvatting: De feestbundel start met een achttal lofprijzingen, vooraleer een overzicht over oprichting en opening word gegeven. Op initiatief van de r.k. Weerter middenstandsvereniging begon men in 1916 met patroonsleergangen, gegeven door Brabanders. Na een mislukte poging in 1919, stichtte de vereniging in 1920 de ambachtsschool, die in 1922 haar deuren opende. Een lijst van bestuursleden en personeel is opgenomen, Daarna wordt de groei en ontwikkeling van school en vakafdelingen met leerlingenaantallen gememoreerd. Afgesloten wordt met een herinnering aan een viertal leerlingen, die als gevolg van hun verzetsactiviteiten tijdens WO II het leven lieten.
‘Twee jaar levens in de achttiende eeuw’.
Auteur(s): J.A. Hoens
Herkomst: Limburg's jaarboek / "Limburg", Provinciaal Genootschap voor Geschiedkundige Wetenschappen, Taal en Kunst 17 (1911) 210-219.
Samenvatting: Beschrijft crisis en armoede in 1771 en 1772 te Weert.
‘Het klooster der Minderbroeders te Weert’.
Auteur(s): Jos. Habets
Herkomst: Geschiedenis van het tegenwoordig bisdom Roermond en van de bisdommen die het in deze gewesten zijn voorafgegaan III (Roermond 1892) 696-697.
Samenvatting: Het klooster dat in 1461 werd gesticht in de voormalige Aldenborgh op de Biest in Weert.
‘St. Luciakapel op Vrakker’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 1: Kapellen (Weert 1976)
Samenvatting: Dit kapelletje lag op de kruising Boshoverweg en Vrakkerstraat. In 1704 was er reeds een kapel gewijd aan St. Lucia in Vrakker. Rond 1960 werd de kapel gesloopt.
‘Two bokes of the histories of Ireland’.
Auteur(s): A.F. Vossen
Herkomst: Academisch proefschrift, Katholieke Universiteit Nijmegen (Nijmegen 1963) 221 p.
Samenvatting: Uit dit proefschrift van Nederweertenaar Fons Vossen zijn overgenomen de inleiding, samenvatting en de stellingen, waarin ook het dialect en cultuur van Nederweert ter sprake komen.
‘As de doeëdsklokke loeëwe oeëver ’t booreland van Wieërt’.
Auteur(s): Jan Henkens
Herkomst: Veldeke : orgaan van V.E.L.D.E.K.E. : Vereniging tot instandhouding en bevordering der Limburgse dialecten 26 (1952) 81-83.
Samenvatting: Geschreven in Weerter dialect. Specifieke beschrijving van volksgebruiken op het gehucht Hushoven bij het sterven en het begraven van een naaste of buurtgenoot. Ongebruikelijk blijkt het condoleren van de nabestaanden op de buitenie van Weert.
‘De volksmissie in Weert in 1836’.
Auteur(s): Jos F.A. Wassink
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 3 (1988) 25-33
Samenvatting: Behandelt de zgn. volksmissie van de redemptoristen in algemene zin; de nadruk lag op donderpreken en biechthoren. Daarna komt de volksmissie in het Belgische Weert van 1836 aan de orde met de kruisplanting bij de Sint-Rumolduskapel (klik hier). Afgesloten wordt met opmerkingen over de oprichting van stichtelijke broederschappen en de versterkte greep op het maatschappelijk gebeuren.
‘Een tocht van bloed, zweet en tranen’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 14 okt 2020.
Samenvatting: Laurentius Bijlmakers (Kow Lins) had verstand van veeziekten en werd veel ingeroepen bij het bestrijden er van. De gang naar een echte dokter of veearts was vroeger en hoogdrempelig. In de 19e eeuw werd nog veel gebruik gemaakt van aderlatingen, door middel van mesjes of bloedzuigers. Die laatste werden gekweekt en gevangen in de waterrijke gebieden in de regio, zoals in het Wijffelterbroek in Weert.
‘Vester Lieëneke’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Het Schakeltje, blad van bejaardenhuis St. Joseph, aug/sep 1995 12-13.
Samenvatting: Leven van Vester Lieëneke, een Nederweerter vrouw die van hekserij werd verdacht.
‘The Passion’ begon in Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Kapellen en Kruisen in Limburg 86 (2020) 6-7.
Samenvatting: Het voornemen om 'The Passion' in 2020 in Roermond te organiseren, kende een voorganger in 1946. Ter herdenking van de crash van een geallieerde bommenwerper (de NA197) in het Peelgebied op den grens van Noord-Brabant en Limburg, werd daar een houten herdenkingskruis geplaatst. De voettocht naar die toen nog onherbergzame plek was een 'kruistocht' in de meest letterlijke zin. Op bijna theatrale wijze geregisseerd door de toenmalige kapelaan Jo Janssens uit Nederweert.