Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Rapportage bouwhistorisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 45 (1985)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Het afbreken van een belendend gebouw bood in 1985 de zeldzame mogelijkheid om de noordgevel van pand Kerkstraat 45 aan een onderzoek te onderwerpen. De waarnemingen werden aangevuld met archiefonderzoek naar de bewoners en de bewoningsgeschiedenis. Vastgesteld werd dat de noordgevel in de kern 17e-eeuws is (vermoedelijk van na de dorpsbrand van 1659) en daarna in twee fasen is opgehoogd. De tweede fase (1888) liet de noordgevel in stand maar verhoogde deze tot een gebouw met twee bouwlagen. In de laatste fase (tussen 1900 en 1904) werd de gevel opnieuw verhoogd en werd het zadeldak vervangen door een Engelse kap.
‘Zin en onzin’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 83 in: Weekblad voor Nederweert, 6 mrt 2014.
Samenvatting: Het moderne carnaval wordt gevierd vanaf 1930 maar al in 1594 was er sprake van carnavaleske activiteiten in Nederweert.
‘Paard en wagen’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 34 in: Weekblad voor Nederweert, 18 aug 2011.
Samenvatting: Ongelukskruisen markeren de plaatsen waar vroeger verkeers-ongevallen gebeurden. Het stenen kruis van Roeven is uit 1731. Ook op Kreijel en aan de Booldersdijk waren dergelijke locaties.
‘Protestanten te Weert in de tweede helft der 17de eeuw’.
Auteur(s): Alphons G.J.Mosmans
Herkomst: De Maasgouw: Limburgs tijdschrift voor geschiedenis, taal en kunst 66 (1947).
Samenvatting: Geeft het relaas weer van de vervolging van nagelsmid Jacob Vreggen, de dode Frans Weelen en lakenkoopman en -fabrikant Winand of Wynant Neynens en hun families en andere gereformeerden door de katholieke scholtis Costerius en pastoor De Moor in de periode 1650 - 1665.
‘Petronella van de Wijngaert : klokkenmaakster te Weert’.
Auteur(s): Joke Bongaarts
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 2000 14 (1999) 114-116.
Samenvatting: Bevat voornamelijk genealogische gegevens. Daarnaast enkele technische opmerkingen. Petronella (*1741) zette de zaak na de dood van haar vader in 1792 voort. Volgens de serienummering zouden er minimaal zestien uurwerken van haar hand zijn.
‘De herbergier die zijn kop verloor, in 1595. Handel en wandel van Hans de Hoendervanger’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 121 (2002) 28-34.
Samenvatting: Het leven en handel en wandel van een Nederweerter crimineel en herbergier uit de Kerkstraat, die vanwege zijn misdaden in het Land van Weert werd onthoofd.
‘Algemene Begraafplaats, Kreijel’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: De algemene begraafplaats van Nederweert werd in 1978 in gebruik genomen en door pastoor Arts van Ospel ingezegend. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
Poging der Weertenaren om zich van Gelderland af te scheiden 1790′.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 5 (1883) 13-15.
Samenvatting: "Geeft een samenvatting van de kroniek van Goofers en de brieven van de gearresteerde Stuers over de gevangenneming weer. Vervolgens wordt de dagvaarding van Stuers voor schadevergoeding geciteerd en de brief van de drie gevluchte Weertenaren aangehaald. Tenslotte worden enkele zinnen uit een verdedigingsakte van Weertenaren tegen de hoge eisen weergegeven. Afgesloten wordt met de verheffing in de adelstand van Stuers als beloning voor zijn steun aan de keizer in die moeilijke periode. Onjuist is dat hij in de rijksadel zou zijn opgenomen met de titel van ridder; hij werd in de Nederlandse adel kosteloos en zonder titel opgenomen. Het artikel is achterhaald door publicatie van het opstel: 'De schadeloosstellingacties van Luytgens, Stuers en Van der Renne tegen de Weertenaren in 1791-1792' in de 'Spiegel van Roermond' 2012 ."
‘Links of rechts maakt soms nogal verschil’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 6 jan 2021.
Samenvatting: Over de kronkels in de Booldersdijk en de Houtsberg doen vreemde verhalen de ronde. Hilarisch is ook de anekdote over het verspringen van de rijksweg langs de Noordervaart, die ineens van links naar rechts lijkt te verspringen. Ten aanzien van links en rechts golden ook strenge regels in de St. Lambertuskerk. In tegenstelling tot in de rest van Nederland mochten de Nederweerter dames rechts (aan de zuidzijde) zitten. Dat privilege hadden zij te danken aan hun heldhaftig gedrag tijdens de reformatie.
‘Het testament van Antonius Drenters uit Leveroy’.
Auteur(s): Johan Slabbers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 19 in: Weekblad voor Nederweert, 25 sep 1986.
Samenvatting: In 1669 maakte Thonis Drenters uit Leveroy zijn testament. De auteur noemt hem een teut (handelaar) maar toont dat niet aan. Het artikel bevat verder niet onderbouwde hypotheses over de etymologie van de familienamen Drenters en Schaekers.
‘Het kanton Weert tijdens de eerste jaren van de Franse overheersing (1795-1799) : deel 1 : november 1792-augustus 1797’.
Auteur(s): Lex Spee
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1995 9 (1994) 59-88.
Samenvatting: Beschrijft uitvoerig de locale politieke en maatschappelijke gebeurtenissen met nadruk op de periode vanaf de Franse bezetting op 4 oktober 1794 en de daarop volgende inlijving bij Frankrijk op 1 oktober 1795 ten tijde van het bestuur van de Nationale Conventie (oktober 1794 - oktober 1795) en van het eerste en tweede Directoire. Aan de orde komen o.m. de nieuwe bestuursinstellingen, de verkiezingen van 1797, het bestuur van commissaris Willemart, het verzet tegen de Franse overheid, de opheffing der kloosters.
‘Wegkruis Regionaal Woonwagencentrum’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 4: Veldjkruuse (Weert 1978).
Samenvatting: Het kruis werd in 1974 geplaatst op de wegsplitsing Roeventerpeelweg en Raphaëlaweg (Raphaelpad) bij gelegenheid van de heropening van het woonwagencentrum.
‘Hoe de koning Houts Hendrik herkende’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Leo Janissen, De Stem uit het vuur. Volksverhalen uit het Land van Weert (Maasbree 1979), 147-148.
Samenvatting: Volksverhaal over de ontmoeting van prins Willem II en de Nederweerter oud-militair Hendrik Raemaekers. Geschreven door Alfons Bruekers en licht bewerkt door Leo Janissen.
‘Duivels in de St. Martinuskerk te Weert’.
Auteur(s): J.H. Winkelman
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 1989 4 (1989) 66-74.
Samenvatting: Over de rijke gewelfschilderingen zijn tot dusverre slechts twee artikelen verschenen. In dit eerste artikel wordt de betekenis van de duivelsvoorstellingen zowel in het algemeen als in het bijzonder beschreven. De situering van deze afbeeldingen komt eveneens aan de orde.
‘De geschiedenis van Stokershorst’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 99, 100 en 101 in: Weekblad voor Nederweert, 7 mrt, 4 apr en 20 jun 1991.
Samenvatting: Beknopte en geïllustreerde geschiedenis van het opleidingsgesticht Stokershorst in Nederweert-Eind. Inclusief citaten uit de roman ‘Boefje’ van M.J. Brusse waarin Stokershorst in 1903 figureert.
‘Programma der tentoonstelling van vee te houden door de Maatschappij van Landbouw in Limburg te Weert’. & ‘Tentoonstelling van vee : gehouden te Weert op 12 September 1865 : Uitloving der prijzen’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Mededeelingen en berigten : Maatschappij van Landbouw te Limburg (1865) 33-36, 43-44.
Samenvatting: Betreft het reglement voor een veetentoonstelling met de te winnen prijzen en in mindere mate voor landbouwwerktuigen. Vervolgd wordt met de opgave van de prijswinnaars. De organiserende maatschappij werd opgericht in 1849 en verdween in 1901, als gevolg van een fusie met de in 1896 opgerichte concurrerende katholieke Limburgse boerenbond.
‘Rapportage naamgeving bedrijvencentrum Staaterhuis (2010)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: In februari 2010 werd Alfons Bruekers van de Stichting Geschiedschrijving Nederweert benaderd door Joost Noyens, directeur van de firma Isidorus Mengvoerders Weert, die op 1 januari 2010 was gefuseerd met Boerenbond Nederpeel (eigenaar van de voormalige Boerenbond in Nederweert-Staat). Als naam voor het nieuwe bedrijvencentrum werd gekozen: Staaterhuis. Dit is een niet op historische maar taalkundige en topografische gronden gebaseerde pendant van een historisch gebouw (het Straterhuijs) dat zich ooit aan de noordelijke begrenzing van de Kerkstraat bevond. Het bedrijvencentrum ligt aan de zuidelijke begrenzing van diezelfde Kerkstraat en vormt in die zin onderdeel van een tweeëenheid Straterhuijs-Staaterhuis
‘Wegkruisen in het Weerter land’.
Auteur(s): Godfried C. M. Egelie
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 94 (1975) 114-122.
Samenvatting: De redenen waarom een wegkruis geplaatst wordt, komt aan de orde. De overgrote meerderheid treft men op kruispunten aan. De betekenis van een hagelkruis wordt uitgelegd. Enkele wegkruisen en kapelletjes krijgen extra aandacht.
‘Monumenten in Nederweert 18’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 121, deel 18, in: Weekblad voor Nederweert, 3 feb 1994.
Samenvatting: Beschrijving van een aantal moderne kunstwerken en hun totstandkoming in Nederweert: De Hoogspringer (Dick van Wijck) bij de sporthal, De Werker (Dick van Wijck) bij het gemeentehuis, De Zaaier (Fien Bruekers) op het plein bij de St. Gerarduskerk en Marie-Katrien (Jack Poell) in de Kerkstraat in Nederweert.
‘Getuigenis van schout, burgemeester en schepenen van Nederweert voor den klokkengieter Mr. Martin Mareschal’.
Auteur(s): [N.N.] Ouwerling
Herkomst: De Maasgouw: orgaan voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 38 (1918) 32.
Samenvatting: Certificaat gedateerd 3 juli 1660 waarin het Nederweerter gemeentebestuur verklaart dat klokkengieter Mareschal voor de kerk in Nederweert drie mooie en goede klokken heeft gegoten en dat de samenwerking met hem bijzonder goed verlopen is.
‘Grafsteentjes in het pand van het minderbroedersklooster te Weert’, en: ‘Nog eenige grafsteentjes in het Weertsche minderbroedersklooster’.
Auteur(s): David de Kok
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg Maestricht 68 (1932) 51-60, en: De Maasgouw: Limburg's jaarboek voor geschiedenis, taal en kunst 53 (1933) 47-48.
Samenvatting: De 47 inpandige steentjes zijn, op één uit de 17e eeuw na, alle 18e eeuws. Ze zijn alle beschreven met de situering in het toenmalige klooster. Waar mogelijk zijn de teksten op de uitgesleten steentjes aangevuld.
‘Ontering van zon- en heiligendagen in 1691 en 1791’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Nederweerts Verleden, Het dorp en zijn heerschappen (Nederweert 1985) 39-40.
Samenvatting: Herhaalde malen moest het gemeentebestuur van Nederweert ingrijpen als de openbare orde in het geding was. Twee voorbeelden, uit 1691 en 1791, worden beschreven
‘De Meister van de Moeëst 1930-1944’.
Auteur(s): Peter van den Heuvel
Herkomst: Weekblad voor Nederweert, 7 mei 2020 en 14 mei 2020.
Samenvatting: Geschiedenis van de school in De Moost, de Ospelse veenkolonie op de grens met Noord-Brabant. De school werd vernietigd bij beschietingen tijdens de bevrijding in het najaar van 1944. Tevens een biografie van de vader van de auteur, H.H.J. van den Heuvel die daar veertien jaar werkzaam was.
‘De ‘Trevi-fontein’ van Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 29 jul 2020.
Samenvatting: De in 2014 herontdekte en gereconstrueerde waterput bij de St. Lambertuskerk, wordt wel eens de Nederweerter Trevi-‘fontein’ (maar dan put) genoemd. Door een spleet in de afdekplaat kunnen mensen muntjes gooien en een wens doen. In de hardstenen rand van de waterput staat een chronogram dat is bedacht door Alfons Bruekers en dat luidt: kIJk In kerkpUt, ooIt geDeMpt, nU herontDekt, met het impliciete jaartal 2014 in romeinse cijfers.
