Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Gemeente-archief, bron van informatie’.
Auteur(s): Mathieu Jacobs
Herkomst: Nederweerts Verleden, Het dorp en zijn heerschappen (Nederweert 1985) 151-153.
Samenvatting: Introductie in het gemeente-archief van Nederweert en presentatie van enkele bijzonder archiefstukken.
‘Stro of geen stro: dat was de kwestie’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: Beschrijft een juridisch geschil uit 1884 tussen de eigenaar en de pachter van de pachthoeve Heurshof in Tungelroy, het huidige adres Maaseikerweg 352 in Weert
‘Rapportage verkennend booronderzoek Nederweert-Eind Tiskeshook (2021)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2021).
Samenvatting: Op de hoek van de Kruisstraat en de Kruiszijweg in Nederweert-Eind stond een vervallen boerderij, genaamd ‘Bi-j Tiskes’. Op grond van archivalisch en luchtfoto-onderzoek werd verwacht dat zich in het te ontwikkelen gebied archeologisch gezien interessante bodemsporen van een defensieve landweerstructuur bevinden. Om die reden zijn zowel een buro-onderzoek als een kleinschalig verkennend grondboringenonderzoek uitgevoerd. Daarbij werd de gracht van de landweer vastgesteld.
‘Teuten uit Nederlands Limburg’.
Auteur(s): W.H.Th. Knippenberg
Herkomst: De Teuten, buitengaanders der Kempen. Deel V in de serie Kultuurhistorische verkenningen in de Kempen. (Eindhoven 1974) 206-209
Samenvatting: Beschrijving van de teutengezelschappen uit Stramproy, Weert en Nederweert en de wijze waarop zij georganiseerd waren in de 17e, 18e en 19e eeuw.
‘Groote Peel’.
Auteur(s): H.M.E. van Haaren
Herkomst: Paleolithic Artifacts from Limburg. Overdruk uit: Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (18) 1968 37-39, 45, plaat 16-17.
Samenvatting: Beschrijving van de vondst van een aantal midden-paleolitische Levallois-afslagen, gedaan door reservaatwachter M. van Deursen in maart 1960 aan de Moostdijk in Ospel.
‘Nogmaals: Altweert’.
Auteur(s): A. Schrijnemakers
Herkomst: Veldeke: tijdschrift voor Limburgse volkscultuur (1981) 34-38.
Samenvatting: Polemiek over de herkomst van de plaatsnaam Altweert in taalkundig, archeologisch en topografisch perspectief.
‘Note sur l’enterrement et le tombeau du comte de Horn et Weert’.
Auteur(s): Albert Bloemarts
Herkomst: Annales de la sociéte historique et archéologique Maestricht 1 (1854-1855) 135-138.
Samenvatting: De begrafenis van Philips van Montmorency (1568) en zijn grafzerk (1841), beide in Weert.
‘Berg en dal’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 62 in: Weekblad voor Nederweert, 17 jan 2013.
Samenvatting: Een kleine zandhoogte in Nederweert heet heuvel, en een wat hogere bult noemt men berg. Alles is relatief natuurlijk. De galgenberg, de Meiberg, Tolberg, Brounenhoup en Anselberg.
‘Een lening in 1813 van een edelman uit Roosteren aan een landbouwer op Hushoven’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: Detailstudie over de personages in een notariële acte van lening en hypotheek uit 1813 aangaande een huis aan de Rietstraat in Weert.
‘Het memoriekruis aan de Heijsterstraat’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Het kruis herinnert aan de begraafplaats van gesneuvelde Britse militairen bij de bevrijding van Nederweert in september 1944. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
![[Film- en videomateriaal over Weert en Nederweert 1911-1996].](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2026/01/30381-bewegend-beeld_encrypted-pdf-300x213.jpg)
[Film- en videomateriaal over Weert en Nederweert 1911-1996].
Auteur(s): Frank Holthuizen
Herkomst: Limburg in bewegend beeld 1911-1996. Catalogus van film- en videomateriaal over Nederlands-Limburg (Venlo 1997). Alleen de catalogusnrs betreffende Weert en Nederweert: 001, 0172, 0281, 1298-0302, 0306-0320, 0379-0385, 0448 en 0453.
Samenvatting: Inventaris van authentiek film- en videomateriaal in de collectie van het Limburgs Museum in Venlo, betrekking hebbend op Nederweert en Weert. NB de catalogus is verouderd.
‘Rentmeestersrekeningen van Weert en Nederweert’.
Samenvatting: Hiervoor verwijzen wij u graag naar de pagina Bronnen.
‘Het muziekboek van ‘Soeur Emmanuel Van ’t Alderheijligst Sacrament’ uit Weert. Een onbekend manuscript uit 1776’.
Auteur(s): Paul Peeters
Herkomst: Het Orgel, juni 1997 6-11 en juli-augustus 1997 6-11.
Samenvatting: Musicoloog Paul Peeters ontdekte een 18e-eeuws manuscript van een muziekboek, afkomstig van het Penitentenklooster in de Beekstraat in Weert.
‘Kapel van O.L. vrouw van Bijstand op Boshoven’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 1: Kapellen (Weert 1976).
Samenvatting: Op het kruispunt Boshoverweg-Princenweg staat deze kapel. Zij werd in 1921 gebouwd als opvolgers van een oudere kapel in de buurt. Jaartalstenen daarvan zijn in de huidige kapel ingemetseld.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Voedingskanaal (1988)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: De aanleg van een persriool van Ospel naar Weert in de tweede helft van 1988 bood een unieke gelegenheid om een ‘kijkgat’ te krijgen binnen de terreinen in de onmiddellijke omgeving van het meerjarige archeologische ‘Wessemerdijkproject’. Er werd in totaal een oppervlakte van 2135 m2 onderzocht. Het terrein lag in de buurtschap Hulsen, op de oostoever van Kanaal Wessem-Nederweert en flankerend aan het zogenaamde ‘Voedingskanaal’, vandaar de naam van de opgraving. In het onderzochte gebied zijn twee onafhankelijk leemwinningszones aangesneden.
‘Een schout in de fout. Ambtelijke corruptie met vergunningen voor het steken van turf begin 19de eeuw in Nederweert’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: In het begin van de 19de eeuw vonden er in Nederweert “onregelmatigheden” plaats bij de verlening van vergunningen voor het steken van turf en de controle daarop. De plegers van die onregelmatigheden waren overheidsdienaren. De zaak werd in 1823 behandeld in Maastricht gedurende zes dagen. Twee van de verdachten waren Jan Trouwen en zijn zoon Adrianus Sebastianus Trouwen uit de Kerkstraat in Nederweert. De eerste werd veroordeeld tot ondere andere twee jaar gevangenisstraf en zijn zoon werd vrijgesproken. [De affaire leeft voort in de legendevormig in Nederweert AB].
‘Meervoudsvormen in het Weertlands dialect’.
Auteur(s): P.F. Hermans
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 2 (1987) 101-106.
Samenvatting: Essay over klinker- en medeklinkerverandering in het Weertlands.
‘Weert’.
Auteur(s): W. Roebroeks
Herkomst: W.J.H. Willems: Archeologische kroniek van Limburg over de jaren 1977-1979, in: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 116-117 (1980-1981).
Samenvatting: Bij rioleringswerkzaamheden aan de Risseweg in Weert werd door B. Hennissen een hartvormige vuistbijl uit het midden-paleoliticum gevonden. De vondst werd verworven door museum Tiendschuur in Weert.
‘Scherven van gebrandschilderd glas’.
Auteur(s): D. van Adrichem
Herkomst: Oude kunst : een maandschrift voor verzamelaars en kunstzinnigen 2 (1916) 1-2.
Samenvatting: In het minderbroedersklooster in Weert zijn rond 1915 uit merendeels 17e eeuwse glasscherven een vijftigtal ruitjes samengesteld. Een vijftal glasraampjes worden afgebeeld.
‘Het wapen der Hornes’.
Auteur(s): W.M. van de Boel
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 110 (1974) 265-286.
Samenvatting: Betoogd wordt dat de horens in het wapen van de Hornes geen jachthorens of posthorens zijn, maar eenvoudig horens zonder meer. De horens zouden ontleend aan de titel van opperjagermeester. Uitvoerig en tot in detail wordt geschilderd dat de Hornes deze titel nooit hebben gehad of gevoerd, zoals ten onrechte door 17e, 18e en 19e-eeuwse historici wordt beweerd. Gesteld wordt dat de Hornes hun naam ontleend hebben aan de plaats Horn.
‘Toen de gravin van Horne Nederweert protestant wilde maken’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Leo Janissen, De Stem uit het vuur. Volksverhalen uit het Land van Weert (Maasbree 1979), 145-146.
Samenvatting: Historisch verhaal over de bekeringspogingen van de gravin van Horne in Nederweert in 1566. Geschreven door Alfons Bruekers en licht bewerkt door Leo Janissen.
‘Hoe Weert in 1940 en in 1944 aan een ramp ontkwam’.
Auteur(s): J[an] Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 88 (1969) 171-182.
Samenvatting: Als gevolg van een gat in de verdedigingslinie op de grens van België en Nederland kregen de Duitse troepen de linie zonder strijd in handen. Daardoor ontsnapte Weert in mei 1940 aan een te verwachten verwoesting, omdat de stad in de linie lag. In september 1944 werd Weert zonder veel materiële schade bevrijd als gevolg van een snelle opmars van Britse troepen in het kader van de operatie Markert Garden en het terugtrekken van de Duitsers achter het kanaal Wessem-Nederweert en de Noordervaart. De hoofdmoot van het artikel ligt op de bevrijding van Weert en de gevechten aan het nabije front. Opvallend is de afwezigheid van enige bronverwijzing.
‘Een marmermozaïek van Hugo Brouwer’.
Auteur(s): René Smeets
Herkomst: Scheppend ambacht : tweemaandelijks tijdschrift voor toegepaste kunst 17 (1966) 31 -
Samenvatting: De in 1965 gereedgekomen mozaïekwand van 225 m² op het priesterkoor van de kerk van het Onbevlekt Hart van Maria te Weert, geschonken door de firma Smeets, wordt belicht. Het kunstwerk is daarmee het grootste mozaïek in Nederland. De monumentale kerk in de wijk Fatima werd in 1955 ingezegend en in 2011 gesloten.
‘Het geheim van de smid lag op straat’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 16 jun 2021.
Samenvatting: Over Nederweerter uitvinders. De pinmaeker die de kalender uitvond. Leonardus Mooren die in 1777 werd gehuldigd voor een verbetering van de brandbestrijding. Tra Spierings als pionier van de elektriciteit in Nederweert. Mathijs Hermans was smid en haalde krant met een aandrijving voor een boterkarn in 1867. Fons Bruekers ontwikkelde een turfpakpers en de firma’s Kessels, Linders, Coppen en Koppens stonden aan de wieg van tal van innovaties in de lokale (agro-)industrie.
