Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Erfgoed voedt sociale en culturele duurzaamheid’.
Auteur(s): Arnoud-Jan Bijsterveld
Herkomst: Alfons Bruekers, Vizier op Nederweert, in stukjes en beetjes. Verhalen uit het verleden van Nederweert, Budschop, Eind, Ospel en leveroy (Nederweert 2022) z.p.
Samenvatting: Essay van de auteur over het belang van erfgoedzorg en het belang daarvan voor de samenleving, inclusief een appel aan de gemeente Nederweert.
‘Het laathof van de proosdij van Meerssen te Weert en Nederweert’.
Auteur(s): Jos F.A. Wassink
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1997 11 (1996) 125-134.
Samenvatting: Na een historische schets over de proosdij worden de inhoud van het reglement (klik hier zie bij bronnen) en een drietal cijnsregisters lopende vanaf 1666 tot 1794 beschreven. Aan de orde komen de diverse meiers en laatschepenen, maar vooral een zestal laatgoederen. Aandacht wordt besteed aan de op deze goederen rustende lasten, de diverse (deel-)bezitters of (mede-)laten en overdrachten.
‘Rapportage archeologische verwachtingswaarden Nederweert-Schoordijk Galgenberg (2018)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Op basis van historisch en kartografisch gegevensmateriaal is aannemelijk gemaakt dat de gemeentelijke executieplaats van Nederweert gelegen was op een terrein in de omgeving van Schoordijk en Wessemerdijk in Nederweert, ingeklemd tussen autosnelweg A2 en kanaal Wessem-Nederweert. De oudste vermelding van een galg op deze plaats dateert uit 1707, maar daarin wordt tevens gesproken van een van oudsher bestaande situatie. In 1750 werd de galg vernieuwd en tegen het einde van de 18e eeuw zal zij als onderdeel van de hervormingen van het rechtssysteem zijn opgeheven en afgebroken. De locatie was strategisch gekozen: in de nabijheid van de kruising van de oostwest- en noordzuid-verbindingswegen, en op een natuurlijke hoogte die ‘Het Berghsken’ werd genaamd.
‘Bloemlezing uit de literatuur over de archeologie in het Land van Weert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Syllabus voor de cursus archeologie van de Archeologische Werkgroep Philips van Horne (Nederweert, 1986).
Samenvatting: Bundeling van publicaties over Weertlandse archeologie, met een focus op (toen) moderne artikelen.
‘De communauteit in 1798 (12 ventose VI)’.
Auteur(s): L. van de Sijpe
Herkomst: Het vermaert Clooster genaempt Sint Catharinedael onder Achelen. Sint Catharinadal Achel: vier eeuwen franciscaans kloosterleven (Hamont-Achel 2025) 63-64.
Samenvatting: Lijst van enkele uit Nederweert afkomstige zusters in het franciscanessenklooster van Achel (B) en hun professiedatum. De lijst bevat geen zusters uit Weert.
‘St. Josephskerk Keent’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 5: Kerreke (Weert 1981).
Samenvatting: Geschiedenis van de kerk van Keent.
‘Grenskapellen voor de katholieke inwoners der Generaliteitslanden’.
Auteur(s): Dom. de Jong
Herkomst: (Tilburg 1963) div. p.
Samenvatting: Beschrijft de grenskapellen uit de 17e eeuw in het Weerterbos en aan de Booldersdijk. Ten onrechte gaat de auteur er van uit dat de grenskerk aan het Kievitsven een andere is dan die aan de Booldersdijk. Dit is echter dezelfde.
Kruiswegstaties van Charles Vos’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Katholiek bouwblad 15 (1947/1948) 179.
Samenvatting: Kort bericht over het interieur van Sint-Josephkerk of de toenmalige garnizoenskerk te Weert-Keent. De inmiddels verwijderde biechtstoelen en kansel stamden uit de afgebroken dominicanenkerk in Utrecht, de godslamp is van Jan-Eloy en Leo Brom, in de pilaarnissen staan twee beelden naar ontwerp van Jean Adams; vier gebrandschilderde glasramen zijn van Henk van der Burgt en twee ronde absidevensters zouden van Pieter Wiegersma zijn, maar deze zijn onbekend. De staties zijn van Charles Vos.
‘Belofte maakt schuld… Perikelen rond een (vermeend) huwelijksaanzoek in 1723’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Nederweerts Verleden, Het Dorp en zijn Heerschappen (Nederweert 1985) 41-42.
Samenvatting: Gedoe rondom een huwelijksbelofte die werd verbroken.
‘Bedreiging van Nederweerter regenten met brandstichting in 1749’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 120 ( 2001) 18-20
Samenvatting: Een dispuut tussen inwoners van Nederweert en het gemeentebestuur escaleerde in 1749, als dreigbrieven worden neergelegd bij burgemeester, schepen en gemeentelijke boekhouder. Daarin wordt gedreigd met brandstichting ‘in vier hoecken’.
‘11e Opgravingscampagne Tongeren 12 juli-2 augustus 1986’.
Auteur(s): Alfons Bruekers, Joost van Dam, José Vossen, Adriana Esmeijer, Jac. Biemans
Herkomst: Echo-bijlage (schoolkrant Ph. Van Horne scholengemeenschap), Archeologische Werkgroep Philips van Horne (Weert 1986).
Samenvatting: Rapportage van de Archeologische Werkgroep Philips van Horne, verbonden aan de gelijknamige scholengemeenschap in Weert, van haar jaarlijkse zomercampagne in België.
‘Kerk en zerk’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 96 in: Weekblad voor Nederweert, 25 jun 2015.
Samenvatting: De vloer van de St. Lambertuskerk lag ooit bezaaid met grafzerken van ‘rijke stinkerds’. Tot keizer Joseph II dat in 1784 verbood.
‘Aanvechtbare overwegingen bij het Weertlands’.
Auteur(s): Jos. G.W. van de Wouw
Herkomst: Veldeke: tijdschrift voor Limburgse volkscultuur (1981) 2-7.
Samenvatting: Vergelijking van het Weerter en Nederweerter dialect met dat van omliggende plaatsen.
‘Kruis aan de Heerbaan’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Aan de Heerbaan in Leveroy staat een kruisbeeld dat voor de ruilverkaveling in de Liesjeshoek stond. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Geschillen tussen stad en buitenie van Weert in de achttiende eeuw. Iets over hun achtergrond’.
Auteur(s): P.P.M. Geraedts
Herkomst: Jaarboek Bisschoppelijk College Weert (1966-1967). Transcriptie van het origineel.
Samenvatting: De scheiding tussen de stad en de buitenie van Weert was eeuwenlang een bron van disputen en processen. De auteur geeft een globale en niet-geannoteerde beschrijving daarvan.
‘Een brief betreffende de overdracht van het heerlijk gezag in Weert in 1428’.
Auteur(s): G.H.A. Venner
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 15 (2001) 167-168.
Samenvatting: Verzoek van leenman Willem VII, heer van Horn aan zijn leenheer Arnold, hertog van Gelder om Frederik IV, graaf van Meurs en Saarwerden met de heerlijkheden Weert en Monnikenland te belenen
‘De samenstelling en verkiezing van het gemeentebestuur’.
Auteur(s): Cor Tubée
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 1987 2 (1987) 63-78
Samenvatting: Beschrijft de periode vanaf 1800 tot 1987, gevolgd door een lijst van burgemeesters, wethouders en raadsleden.
‘Het graf van de graaf van Horne in de St. Martinuskerk te Weert’.
Auteur(s): J. Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 98 (1979), 178-192.
Samenvatting: Het onderzoek naar het graf in 1839, de grafzerk van 1841 en historische onjuistheden in publicaties omtrent het 1839-onderzoek en het hernieuwde onderzoek in 1979 komen aan de orde. Gesteld wordt dat Philips van Montmorency op het hoofdaltaar in de crypte begraven is.
‘De beeldenstorm in Weert en Wessem’.
Auteur(s): J.G.C. Venner
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 118 (1982) 249-28.
Samenvatting: Eerste omvangrijke studie naar de Beeldenstorm. Tevens wordt een beschrijving van de actuele sociaal-economische en kerkelijke toestand gegeven. Met behulp van schaarse bronnen behandelt de auteur de opkomst van nieuwe religieuze ideeën. Eveneens komt de invloed van Philips van Montmorency, graaf van Horn en heer van Weert en Wessem, aan de orde, waarbij de rol die zijn moeder Anna van Egmont en zijn vrouw Walburgis van Nieuwenaer spelen, niet wordt vergeten. De politieke ontwikkelingen tot 1571 met betrekking tot Weert worden beschreven. De auteur heeft een poging aangewend de sociale achtergrond van de beeldstormers te duiden teneinde de these van Erich Kuttner over het Hongerjaar 1566 te toetsen.
‘Het overvolle kerkhof van de St. Lambertuskerk’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 140 (abusievelijk genummerd, eigenlijk 136a) in: Weekblad voor Nederweert, 6 jul 1995.
Samenvatting: Analyse van oud archieven wijst uit dat op de begraafplaats bij de St. Lambertuskerk sinds het jaar 1000 ongeveer 50.000 personen begraven zijn. De begraafplaats leeft ook voort in enkele oude zegswijzen in Nederweert.
‘In memoriam Emile Haanen 1947-2014′.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 133 (2014) 87-88
Samenvatting: Weerter historicus en publicist en oprichter van de Stichting Historisch Onderzoek Weert. Samen met Riek Rezelman lange tijd bewoner van het monumentale rectorijgebouw in Swartbroek.
‘Een “pelgrim” uit Weert in de Kapel in `t Zand te Roermond’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: In februari 1860 vonden er diefstallen plaats uit de offerblokken van de Kapel in ’t Zand in Roermond. Vader en zoon Van Bree uit Weert (en voordien Nederweert) kwamen voor het gerecht.
‘Berg en dal’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 62 in: Weekblad voor Nederweert, 17 jan 2013.
Samenvatting: Een kleine zandhoogte in Nederweert heet heuvel, en een wat hogere bult noemt men berg. Alles is relatief natuurlijk. De galgenberg, de Meiberg, Tolberg, Brounenhoup en Anselberg.
‘Neet te gluîve’.
Auteur(s): Frits Weerts, Fred Gubbels
Herkomst: Van Booldersdiêk tot Beûlderberg [Weert 1999].
Samenvatting: Kort verhaal met tekening van het grenskerkmonument in het Weerterbos.
