Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘De ‘oele’ van de Oelemarkt’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Weert in woord en beeld, jaarboek voor Weert 1986 (Weert 1987) 83-87.
Samenvatting: De vondst van een Raerense cilinderkruik in de ondergrond van een pand aan de Oelemarkt in Weert, vormde de aanleiding tot deze archeologische en etymologische beschouwing over het fenomeen 'oele' (=pot) waaraan ook het toponiem Oelemarkt lijkt te refereren.
‘Weert in augustus 1572’.
Auteur(s): J.S. van Veen
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 40 (1920) 7.
Samenvatting: Verzoeken van twee ex-scholtissen Godert Kael en Gillis Schellart in het ambt te worden hersteld, waarbij gebeurtenissen in 1572 worden belicht.
‘Drie mannen in de Nederweerter kerktoren’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Leo Janissen, De Stem uit het vuur. Volksverhalen uit het Land van Weert (Maasbree 1979), 136-137.
Samenvatting: Historisch verhaal over revolte en belegering van de kerk van Nederweert in 1547. Geschreven door Alfons Bruekers en licht bewerkt door Leo Janissen.
‘Uit Pinmaekers geboren. Genealogie Ho(o)genbos(ch)’.
Auteur(s): M.M.J. Hoogenbosch
Herkomst: (Den Helder 1984). Hieruit alleen de passages die op Weert en Nederweert betrekking hebben: 9-19
Samenvatting: Genealogie van de Nederweerter familie Hobus die op het einde van de 17e eeuw naar Heemstede emigreerde en waarvan de nakomelingen (meest onder de naam Hogenbosch) zeer ondernemend werden in diverse delen van Nederland, zoals in de schoenenindustrie.
‘De ‘Trevi-fontein’ van Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 29 jul 2020.
Samenvatting: De in 2014 herontdekte en gereconstrueerde waterput bij de St. Lambertuskerk, wordt wel eens de Nederweerter Trevi-‘fontein’ (maar dan put) genoemd. Door een spleet in de afdekplaat kunnen mensen muntjes gooien en een wens doen. In de hardstenen rand van de waterput staat een chronogram dat is bedacht door Alfons Bruekers en dat luidt: kIJk In kerkpUt, ooIt geDeMpt, nU herontDekt, met het impliciete jaartal 2014 in romeinse cijfers.
‘In dienst voor Napoleons Europese droom. De verstoring van de plattelandssamenleving in Weert’.
Auteur(s): Joost Welten
Herkomst: Bijlagen en notenapparaat van het proefschrift Utrecht 2007; uitgegeven door uitgeverij Davidsfonds (Leuven, 2007).
Samenvatting: Een boek in een boek. Dit notenapparaat bij het proefschrift is een onmisbare (extra) bron voor de bestudering van de leven in het Land van Weert ten tijde van de Franse Tijd.
‘Vakmanschap en sterke verhalen. Door de Smeed en Ties de Wever: twee markante figuren uit Stramproy’.
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 2 (november 2005) 16-19.
Samenvatting: Anecdotische levensbeschrijvingen van twee typische dorpsfiguren uit Stramproy.
‘Klok en klepel’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 93 in: Weekblad voor Nederweert, 12 mrt 2015.
Samenvatting: Bronzen kerkklokken voor de St. Lambertuskerk werden vroeger op locatie gegoten of dichtbij in de Kerkstraat. Na de roof in de Tweede Wereldoorlog moest er worden geïmproviseerd met een noodklok.
‘Speelhuysgrave’.
Auteur(s): Cor Tubée
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 1998 12 (1997) 72-74.
Samenvatting: Verklaart de naam en geeft de ligging aan van deze stadsbeek. Tevens wordt aandacht besteed aan de wijze van verkiezing van de gekorenen en gezworenen van Weert en Nederweert in 1497.
‘Rietstraat 30’.
Auteur(s): Jan Henkens, Renier Vaessen, Harrie Koppen
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 6: Boorderi-jje (Weert 1981).
Samenvatting: Geschiedenis van de boerderij en zijn bewoners.
![‘Commentaires de Bernardino de Mendoca sur les événements de la guerre des Pays-Bas, 1567-1577 / traduction nouvelle [de l’espagnol] par Loumier; avec notice [sur l’auteur] et annotations par le colonel Guillaume; I [1567-1572]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/7021-mendoca-weert-1572_logo-pdf-179x300.jpg){kind=logo}
‘Commentaires de Bernardino de Mendoca sur les événements de la guerre des Pays-Bas, 1567-1577 / traduction nouvelle [de l’espagnol] par Loumier; avec notice [sur l’auteur] et annotations par le colonel Guillaume; I [1567-1572]’.
Auteur(s): Bernardino de Mendoca
Herkomst: (Brussel 1860) 345-349. Vertaling uit het Frans door C.H.J. (Cor) Tubée (Weert 2001).
Samenvatting: ‘Het jaar 1572 : hoofdstuk IV : De inname van de stad Weert; het beleg van het kasteel. – Moedig besluit van kapitein Sayas; vertrek van het garnizoen van Weert. – Verraad van enkele verdedigers van het kasteel. – De vrouwen vechten met de soldaten. Vele doden bij het beleg.
‘Bijdrage tot de levensgeschiedenis van Jan, Vrijheer van der Croon’. Stamboom van Jan van der Croon.
Auteur(s): G.C.E. Crone
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg à Maestricht 58 (1922) 45-64.
Samenvatting: -
‘Over buikloop, haastige ziekte en de pest’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 138 in: Weekblad voor Nederweert, 10 aug 1995.
Samenvatting: Relaas over de buikloopepidemie van 1596 en de pest van 1604 in Nederweert.
‘De Buitenmolen’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 3: Muuëles (Weert 1979).
Samenvatting: Geschiedenis van de Buitenmolen van de Stad Weert.
‘Eindverslag opgravingscampagne Budel-Klooster (1989)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Tweede, herziene en aangevulde uitgave. STRABO (Ospel 1989).
Samenvatting: Beschrijft de vondst bij archeologische opgravingen van laatmiddeleeuwse waterputten en intacte keramiek in de dorpskern van Budel.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 58 Standbeeld Mooren (1965)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Leonardus Mooren (1700-1781), priester, kanunnik en weldoener, schonk in 1776 een stenen calvariegroep aan de St. Lambertuskerk van Nederweert. In 1777 volgde de schenking van een standbeeld dat de schenker zélf voorstelde en dat op een natuurstenen sokkel vóór de kerk moet hebben gestaan. In januari 1799 is het beeld door militairen van de ‘verwijderingscolonne’ van generaal Piston in het kader van de generieke anticlericale maatregelen van Franse overheid, en met een tegenstribbelende Nederweerter bevolking, verwijderd. Het werd daarbij ritueel verminkt door middel van onthoofding en verminking van neus en bovenlip. Daarna werd het begraven in een kuil voor de St. Lambertuskerk. Bij de aanleg van riool in de Kerkstraat, in 1965, werd het beschadigde beeld teruggevonden en door toeval aan de ondergang onttrokken. Het beeld draagt aan de voorzijde een chronogram (1777) en aan de achterzijde een medaillontekst met gegevens over de schenker.
‘St. Rumolduskapel aan de Molenpoort’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 1: Kapellen (Weert 1976).
Samenvatting: Over de geschiedenis van deze kapel aan de Molenpoort staat weinig vast. Na de restauratie in 1976 werd zij ingericht als gedachteniskapel voor de Weerter oorlogsslachtoffers.
‘De Bethel-kerk, Maaspoort’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 5: Kerreke (Weert 1981).
Samenvatting: Geschiedenis van de protestantse kerk op de Maaspoort.
‘Hoorne en de Hervorming’.
Auteur(s): J. Baas
Herkomst: Nederlands archief voor kerkgeschiedenis 42 (1957-1958) 227-254
Samenvatting: Beschrijft of Philips van Montmorency voor en na de Beeldenstorm protestants gezind werd of katholiek bleef. Verder hoe de graaf optrad in religieuze zaken met name in Doornik en Weert. Schrijver beargumenteert dat de graaf van Horn stierf voor een achterhaald ridderideaal en dat hij nooit begreep wat de betekenis van de religie in deze roerige tijd was.
‘De beste stuurlui aan wal komen uit Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 11 nov 2020.
Samenvatting: De traditie van de blauwe schuit in de carnavalstijd is terug te voeren op de scheepswagen of carrus navalis. Optochtwagens hebben de vorm van een schip. Tijdens carnaval in Nederweert in 1595 werd ook een schip gebouwd waarmee daadwerkelijk werd gevaren. Andere carnavalshelden uit Nederweert zoals Joost Fijen en Willem Maxits maakten verre zeereizen, op basis van tijdens carnaval afgesloten weddenschappen.
‘De ‘pauselijke’ kruisweg van Nederweert’.
Auteur(s): Antoine Jacobs
Herkomst: De Sleutel. Bisdomblad Bisdom Roermond (52) 2025 44-45.
Samenvatting: De kruiswegstaties in de St. Lambertuskerk zijn in 1857 vervaardigd door schilder Charles Quaedvlieg. De auteur, tot aan zijn plotselinge aftreden enige tijd redactievoorzitter van historisch tijdschrift De Maasgouw, baseert zijn artikel met name op een krantenartikel uit 1857.
‘Muurnissen’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Op diverse plaatsen in Nederweert bevinden zich nisjes met religieuze beelden. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘De afbraak van het oude raadhuis in 1921’.
Auteur(s): Jac. van de Warreburg
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 35 in: Weekblad voor Nederweert, 21 mei 1987.
Samenvatting: Reeds in 1818 waren er plannen om het oude raadhuis van Nederweert te vervangen door een nieuw raadhuis annex school, onderwijzerswoning en gevangeniscel. Het plan ging niet door en in 1829 werd een veel simpeler plan uitgevoerd. Dat gebouw werd op zijn beurt in 1921 afgebroken waarbij oude gevangenencellen werden teruggevonden met een inscriptie uit 1752.
‘Boerkaverbod en dirty dancing’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 17 mrt 2021.
Samenvatting: Nog in 1930 verbood het gemeentebestuur van Nederweert gezicht bedekkende kleding in het openbaar. Het was een van de vele momenten dat de overheid grip probeerde te krijgen op het maatschappelijk leven. Zoals in 1691, toen er paal werd gesteld aan ontmoetingen tussen jongens en meisjes en het gezamenlijk zingen van liedjes. Het grootste offensief was wel bij de kermis in 1928 en dat was gericht tegen het dansen van de Charleston, die door een inwoner als een heidense dans werd getypeerd.
