Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Limburgers aan de Universiteit van Leuven van 1425-1797 (vervolg)’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: De Maasgouw: orgaan voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 12 (1890) 71-72.
Samenvatting: Biografische gegevens van Jan de Villers, kanunnik van het OLV-kapittel van Maastricht en sedert 25 november 1558 pastoor van Nederweert. Verder Walterus Danckaerts uit Weert (ingeschreven in 1665).
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 65 Oude Raadhuis (1921)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: In mei 1921 werd bij de afbraak van het oude gemeentehuis of raadhuis aan de Kerkstraat in Nederweert een ondergronds cellencomplex gevonden. In de muren van een van de cellen werden graffiti uit 1752 aangetroffen. Op basis van archeologisch, bouwhistorisch en archivalisch onderzoek is aannemelijk gemaakt dat het cellencomplex in eerste aanleg dateert uit 1751-1752 en dat het in 1786 van één naar drie cellen werd uitgebreid. De locatie ervan was aan de Kerkstraat- (=oost-)zijde van het gemeentehuis. De graffiti zijn toe te schrijven aan Jan Antoon Corts, een beruchte crimineel die in 1752 in Nederweert gevangen zat en nog datzelfde jaar op barbaarse wijze is geëxecuteerd.
‘Vertaling latijnse tekst van guardiaan Antonius van der Steen, neef van de gelijknamige pastoor van Nederweert Antonius a lapide uit 1619’.
Auteur(s): Michiel Jaspers
Herkomst: In: Anneleen Gabriels, ‘Anna Walburgis van Nieuwenaer: een benadering van haar leven en invloed (1511-1600)’. Masterscriptie Katholieke Universiteit Leuven (Leuven 2024) p.114.
Samenvatting: Vertaling in het Nederlandse van een latijnse tekst uit 1619 inzake de religieuze gebeurtenissen in Nederweert in 1566.
‘Sint Anna, Keent’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 3: Muuëles (Weert 1979).
Samenvatting: Geschiedenis van de windmolen van Keent.
‘Processen over vreemde overeenkomsten in Weert : In één dag te voet van Weert naar Antwerpen in 1565; Over het roken van tabak in 1658; Na de beeldenstorm in 1566 zal er nooit meer een mis gelezen worden in de St.-Martinuskerk te Weert; Over de inname van Groenlo in de opstand tegen Spanje’.
Auteur(s): Jos F.A. Wassink
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 111 (1992) 168-170, 223-225, 273-277 en 112 (1993) 47-49.
Samenvatting: Aan de hand van processtukken worden vier afgesloten weddenschappen besproken en drie andere worden aangestipt. Zij speelden in de periode tussen 1565 en 1
‘De hoorns van Horne’.
Auteur(s): J. F. van Ettro
Herkomst: De Brabantse leeuw 20 (1971) 161-172.
Samenvatting: Relativeert het belang van de gewende of omgewende hoorns en trekt het opperjachtmeesterschap van de Hones in twijfel. Gaat in op de soortnaam van de hoorns, met name de gesnoerde en ongesnoerde hoorns. De hoorns van de Hornes zijn geen posthoorns, maar gewoon hoorns, is zijn stelling.
‘Rapportage naamgeving ruimtes Ouderencentrum St. Joseph Nederweert (2000)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: Ten behoeve van Ouderencentrum St. Joseph werd op verzoek een voorstel uitgewerkt voor de naamgeving van ruimtes. De suggesties waren gebaseerd op oude toponiemen uit de gehele gemeente Nederweert. Uiteindelijk werd geen opvolging gegeven aan het voorstel.
![‘Oase van rust [Kapel van OLV van Rust te Mildert, Nederweert]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/20068-Oase-van-rust_encrypted-pdf-212x300.jpg)
‘Oase van rust [Kapel van OLV van Rust te Mildert, Nederweert]’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Kapellen en Kruisen in Limburg 73 (2016) 10-11.
Samenvatting: Ingeklemd tussen kanaal, spoorweg en rijksweg is de buurtschap Mildert een oase van Rust. Dat komt ook tot uitdrukking in de naam van de daar gelegen kapel uit 1912, die is gewijd aan Onze Lieve Vrouwe van Rust.
‘Kapel van O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Ospel’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Deze kapel aan de Klaarstraatzijweg in Ospel werd gesticht in 1907 vanuit een voormalige boterfabriekje. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Rapportage archeologisch veldonderzoek Nederweert-Molenweg (1979-1987)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2002).
Samenvatting: Van 1979-1987 werd een akkercomplex aan de Molenweg te Nederweert intensief onderzocht op oppervlaktevondsten, alvorens het terrein bouwrijp werd gemaakt. Het beschreven gebied kon slechts zeer beperkt onderzocht worden. De grote hoeveelheid laat-middeleeuws schervenmateriaal (m.n. oppervlaktevondsten) laat zich niet correleren met grondsporen uit die tijd. De vondst van een glazen armbandfragment uit de late ijzertijd, een romeins kookpotfragment en bewerkte silex artefacten uit de midden- en jonge steentijd, duiden op een wel degelijk aanwezig archeologisch potentieel van dit gebied.
‘De memorie-tafel ter nagedachtenis van gravin Johanna van Meurs († 1461)’.
Auteur(s): Daniël van Wely
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 80 (1961) 120-139.
Samenvatting: Beschrijving van de randtekst met toelichting op de daarin genoemde heerlijkheden. Voorts worden de kunstrichting, de datering, de afgebeelde gezinsleden en heiligen, de wapenschilden en in het bijzonder dat van de familie van Meurs-Saarwerden geduid. De afbeelding van het nieuwe kasteel van Weert wordt niet als zodanig (h)erkend.
‘St. Louis Weert 1858 – 1933’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: (s.l. [1933]) [41] p.
Samenvatting: Feestbrochure n.a.v. het 75-jarig bestaan van het pensionaat Saint Louis van de broeders van de Onbevlekte Ontvangenis ofwel de broeders van Maastricht, een onderwijscongregatie. Het tweedaags feestprogramma is opgenomen, evenals alle pasfoto's van het landelijke huldigingscomité en van vele broeders; daarnaast een aantal feestbijdragen. Ook is er een chronologisch overzicht van belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen van 1850-1932. In 1929 waren er 190 kostschoolleerlingen.
‘Rapportage voorstel naamgeving Carisplan Nederweert (2025)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2025).
Samenvatting: Het gebouw aan de Mgr. Kreijelmansstraat (dorpszijde) heet voortaan Kwantenhuys. Op deze plek stond ooit een oud huis, al in 1599 in de archieven genoemd. In de 18e eeuw was daar de smederij van Willem Caris. Het huis heette ‘Het Alde Kwantenhuys’: oude (‘alde’) en kwant, wat stond voor iemand met een opvallend of grappig karakter. Het andere gebouw, aan de Harrie Carisstraat (kanaalzijde), krijgt de naam Hooghuys. Op deze plek stond sinds 1710 een huis met een smederij, gesticht door Joost Geuns. Generaties lang werkten hier smeden tot het huis in 1961 werd gesloopt. Het droeg de naam ‘Het Hooghuys bij Kwanten’.
‘Rapportage naamgeving inbreidingslocatie Borgweide Bredeweg Nederweert (2019)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: In februari 2019 werd door Alfons Bruekers bij de Gemeentelijke Commissie Straatnaamgeving van Nederweert een voorstel ingediend voor de naamgeving van een nieuw aan te leggen weg in de inbreidingslocatie aan de Bredeweg. Hier stonden tot voor die tijd de zogenaamde ‘Gemeentewoningen’ die nu hebben plaatsgemaakt voor moderne sociale woningbouw. Voorgesteld werd om het oude toponiem ter plaatse, Borgweide, toe te kennen. Dit voorstel werd overgenomen door het gemeentebestuur. De realisatie heeft tot in 2023 nog niet plaatsgevonden.
‘Lang en kort’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 73 in: Weekblad voor Nederweert, 8 aug 2013.
Samenvatting: De geschiedenis kent enkele records van zeer korte en uiterst lange carrières. Een lange afstandsloper brak heel andere records. Pastoor Stoutemans was 47 jaar in functie. Pastoor Peregrinus Vogels was de kortst in functie zijnde bisschop.
‘Een architectonische tweeling. Twee opmerkelijke kerken in het Weerter Land’.
Auteur(s): Piet Hermans
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 3 (mei 2006) 16-19.
Samenvatting: De kerk Onbevlekt Hart van Maria (ook bekend als de Fatimakerk) in Weert en de St. Gerardus-Majellakerk in Nederweert-Eind hebben dezelfde architect, namelijk Pierre H. Weegels (1904-1966).
‘Een vijftal stukken betrekkelijk de Hervorming te Weert in 1583-1584’.
Auteur(s): Jos. Habets
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le duché de Limbourg 12 (1875) 225-248.
Samenvatting: Geeft een overzicht over de Reformatie in Weert vanaf 1570 tot 1582 en van 1585 tot 1672. De integraal weergegeven vijf Latijnse en Franstalige stukken uit de tussenligende periode over de toestand van de Weerter protestanten zijn vanuit een Spaanse en derhalve sterk anti-reformatorische visie geschreven. Jos Habets voegt een korte samenvatting van deze artikelen in het Nederlands toe. Nederweert en Wessem komen ook aan de orde; Nederweert in positieve zin en Wessem vooral in negatieve zin.
‘Clercx’ molen’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Piet Hermans, Jan Henkens, Godfried Egelie, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 3: Muuëles (Weert 1979).
Samenvatting: Geschiedenis van de voormalige windmolen in de Stationsstraat.
‘De oudste vermelding van Weert’.
Auteur(s): Jan Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 81 (1962) 65-70.
Samenvatting: Beoordeling van een oorkonde van koning Hendrik IV uit 1062, waarbij een schenking van Otto van Orlamünde, markgraaf van Meissen en zijn vrouw Adela van Brabant goederen in Weert (Werta) en Dilsen (Thilesha) aan het kapittel van Sint-Servaas te Maastricht wordt bevestigd in tijdelijke ruil voor andere goederen. Met name wordt ingegaan wordt op de mate van vervalsing. Voor nieuwere visies zie: Van de Boel en Klaversma.
‘Weert’.
Auteur(s): C.H.J. Tubée, S.H.F. Smeets
Herkomst: Atlas van historische vestingwerken in Nederland : Limburg (Utrecht 1998) 63-67.
Samenvatting: Geeft een beknopte beschrijving van de krijgsgeschiedenis en de vestingbouwkundige ontwikkelingen in de periode 1300 - 1940.
‘Hoe Weert in 1940 en in 1944 aan een ramp ontkwam’.
Auteur(s): J[an] Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 88 (1969) 171-182.
Samenvatting: Als gevolg van een gat in de verdedigingslinie op de grens van België en Nederland kregen de Duitse troepen de linie zonder strijd in handen. Daardoor ontsnapte Weert in mei 1940 aan een te verwachten verwoesting, omdat de stad in de linie lag. In september 1944 werd Weert zonder veel materiële schade bevrijd als gevolg van een snelle opmars van Britse troepen in het kader van de operatie Markert Garden en het terugtrekken van de Duitsers achter het kanaal Wessem-Nederweert en de Noordervaart. De hoofdmoot van het artikel ligt op de bevrijding van Weert en de gevechten aan het nabije front. Opvallend is de afwezigheid van enige bronverwijzing.
‘De familie Clercx uit Weert’.
Auteur(s): Paul Graus, Piet F. Hermans
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 2000 14 (1999) 31-45.
Samenvatting: De genealogie met diverse biografische schetsen begint met jurist J.M. Clercx (*Eksel 1735 - †Eksel 1809), getrouwd met A.M. Nijs en eindigt met de kinderen van het echtpaar Clercx-Hoeben (1890-1969) in Weert. Aandacht wordt besteed aan luitenant-drossaard Clercx van Stokkem-Bree, die de zgn. bokkerijders liet uitroeien. De latere Weerter tak was sedert 1864 eigenaar van de - inmiddels afgebroken - Clercx-molen in de huidige Stationsstraat.
‘Alt-Weert of Aovert’.
Auteur(s): Willem Lenaers
Herkomst: De Nedermaas 4 (1926-1927) 134-136.
Samenvatting: Heemkundig en folkloristisch verhaal over het Weerter gehucht Altweert. Aangestipt worden onder meer de Bocholterbeek, de natuur, de Sint Theuniskapel met het interieur, het gebruik om varkenskoppen te veilen voor de kapel, de nieuwe hulpkerk te Altweerterheide, het onderwijs op Keent en de nieuwe zandplas "De IJzeren Man'. Op de plaats van de Lindenhof ligt thans de inmiddels gesloten stortplaats.
Een nieuw kruis voor het Grenskerkmonument.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Kapellen en Kruisen in Limburg 106 (2025) 16-17
Samenvatting: Verslag van de vernieuwing, door vrijwilligers, van het houten kruis van het Grenskerkmonument in het Weerter Bos (gemeente Nederweert).
