Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 53 Gorispomp en Weerterbeek (2014)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: In 2014 werd onderzoek verricht naar de locatie van de twee gemeentelijke waterputten in de Kerkstraat van Nederweert. Deze rapportage gaat over één van die locaties. Van een bakstenen waterput, behorend bij de Gorispomp, en evenmin van een daarbij behorende en te verwachten trechtervormige insteek, zijn geen sporen aangetroffen in de relatief kleine waarnemingszone. De locatie van de pomp is natuurlijk niet per se exact dezelfde als die van die put. Wel werd de flank van een greppel of sloot aangesneden, die zich parallel aan de huizen van de westzijde van de Kerkstraat bevond. Dit moet de voormalige Weerterbeek zijn geweest, die reeds in de 18e eeuw (en in elk geval vóór 1754) áchter de huizen verlegd werd. Het spaarzame vondstenmateriaal uit de beekvulling laat zich in de 17e eeuw dateren.
‘De klokken van St. Martinus’.
Auteur(s): Jan Henkens
Herkomst: Katholiek bouwblad 18 / nr.16 (1951) 246-248.
Samenvatting: Geeft de geschiedenis van de vier klokken van Weert. Twee klokken stammen uit 1949 en zijn ter vervanging van de twee die tijdens de Tweede Wereldoorlog geroofd zijn. Een klok is van Alexis Julien (klik hier) uit 1692, hergoten in 1912 door Omer Michaux uit Leuven. De oudste uit 1376, hergoten door Julien in 1692. Tot de overdracht van de toren door de gemeente aan het kerkbestuur van Sint-Martinus waren de klokken gemeente-eigendom.
‘Grens- en schuurkerken in onze omgeving’.
Auteur(s): S.H. Winkelmolen
Herkomst: Budel en Cranendonck, voorheen en thans (Budel 1960) 111-116.
Samenvatting: De grenskerken bij de Booldersdijk en de Grashut, de godsdienstige relaties tussen Weert en Budel en een beschrijving van het grensmonument met zijn iconografie van handelaren en gelovigen op de grens van Weert en Budel.
‘De communauteit in 1798 (12 ventose VI)’.
Auteur(s): L. van de Sijpe
Herkomst: Het vermaert Clooster genaempt Sint Catharinedael onder Achelen. Sint Catharinadal Achel: vier eeuwen franciscaans kloosterleven (Hamont-Achel 2025) 63-64.
Samenvatting: Lijst van enkele uit Nederweert afkomstige zusters in het franciscanessenklooster van Achel (B) en hun professiedatum. De lijst bevat geen zusters uit Weert.
‘De april-meistakingen van 1943’.
Auteur(s): [Emile Haanen]
Herkomst: Klimop 6 (1983) 9-10
Samenvatting: Kort interview met W. Fonteyn, een van de stakers bij Meelfabriek 'Weert', voorheen Gebr. Van de Venne in Weert.
‘Bedreiging van Nederweerter regenten met brandstichting in 1749’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 17 in: Weekblad voor Nederweert, 14 aug 1986.
Samenvatting: Een dispuut tussen inwoners van Nederweert en het gemeentebestuur escaleerde in 1749, als dreigbrieven worden neergelegd bij burgemeester, schepen en gemeentelijke boekhouder. Daarin wordt gedreigd met brandstichting ‘in vier hoecken’.
‘Moraal en verhaal’
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 30 in: Weekblad voor Nederweert, 2 jun 2011.
Samenvatting: Een oude fabel die in Boeket werd verteld, blijkt qua oorsprong terug te voeren op een bekend 15e-eeuws verhaal uit Italië.
‘Pleitnota Subsidievoorstel restauratie Pand Siem’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Voorgedragen in Gemeentelijke Commissie Grondgebiedzaken Nederweert, vergadering van 22 november 2004. [Nederweert, 2004].
Samenvatting: 'Pand Siem' is de volksnaam voor een van de belangrijkste rijksmonumenten in de gemeente Nederweert. Het pand wordt wel de oudste herberg van Nederland genoemd, vanwege het onafgebroken gebruik als café sinds (minstens) 1547. Omstreeks 2000 hing het voortbestaan aan een dun draadje en wilde het gemeentebestuur van Nederweert de monumentenstatus aan het pand onthouden om zo afbraak mogelijk te maken. Tijdens een vergadering op het gemeentehuis in Nederweert op 22 november 2004 hield Alfons Bruekers namens de lokale erfgoedgemeenschap een pleidooi om het pand te behouden en om het gemeentebestuur positief te stemmen over een subsidievoorstel tot restauratie en behoud. Iets dat uiteindelijk ook slaagde.
‘Door het oog van mijn vader…’.
Auteur(s): Mieke Kirkels
Herkomst: Mieke Kirkels en Alfons Bruekers, Nederweert door het oog van… Jef Kirkels (Nederweert 2014) 168 p.
Samenvatting: Biografie van Jef Kirkels (1919-1997) en zijn fotografische bijdrage aan het collectief geheugen van Nederweert. Bevat ook informatie over zijn rol als commandant van de brandweer en zaakvoerder van de boerenbond.
‘Activiteitenoverzicht Stichting Geschiedschrijving Nederweert 2020’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Geschiedschrijving Nederweert’ (Nederweert 2021).
Samenvatting: Jaarverslag van de Stichting Geschiedschrijving Nederweert.
‘Rapportage bouwhistorisch onderzoek Weert-Molenhuis Rosveld (1984-1992)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Bij de afbraak in 1984 van de uit 1763 daterende molenaarswoning aan de Molenweg 103 te Nederweert-Rosvelt werden bouwhistorische waarnemingen verricht. Opnieuw was dat het geval in 1992 toen de nieuwbouwwoning ter plaatse werd afgebroken ten behoeve van de aanleg van het industrieterrein Kampershoek (inmiddels grondgebied van de gemeente Weert geworden). Tot de meest markante objecten die werden gevonden, behoort een serie van vier zogenaamde broekstenen. Dit zijn natuurstenen glijlagers waarin de wiekenas van een windmolen werd gelagerd. De herkomst van de vier blokken (waarvan één volledig en de andere drie in fragmentvorm) is zonder twijfel toe te schrijven aan de naastgelegen standaardmolen St. Petrus. Deze werd vermoedelijk in de 16e eeuw gesticht en heeft gefunctioneerd tot 1920. Voor de vier broekstenen geldt vanwege hun hergebruik als bouwmateriaal een terminus ante quem van 1763.
‘De Sint Josephsvereniging 1870-1898. Verslag van een negentiende-eeuwse jeugdvereniging’.
Auteur(s): Emile Haanen
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1999 13 (1998)120-132.
Samenvatting: Aan de hand van het notulenboek van de vereniging - een voorloper van de katholieke werkliedenverenigingen - wordt een uitgebreid overzicht gegeven vanaf de oprichting tot 1898, zoals bestuur, financiën, contributie en vooral haar activiteiten. Uit deze handwerkersvereniging kwam de tekenschool (de latere ambachtsschool) en de kerkelijke harmonie Sint-Joseph voort. De vereniging sloot zich in 1879 bij aan bij de landelijke Sint Josephgezellenvereniging te Amsterdam.
‘Meester Mertens’.
Auteur(s): Henk Teunissen, Alfons Bruekers, Huub Janssen, Frits Knapen
Herkomst: Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 93.
Samenvatting: Biografie van A.J. (Toon) Mertens (1883-1969), beter bekend als Meister Mertens. Hoofd van de jongensschool in Nederweert, die in 1949 met pensioen ging. Hij woonde in de onderwijzerswoning naast de school. Hij was zeer verdienstelijk voor het verenigingsleven en de ontwikkeling van de landbouw- en veeteeltkennis.
‘De beeldenstorm in Weert: De ‘geuserijen te Weert’ van 1566 en 1567, geplaatst in hun sociaal-economische, politieke en religieuze context’
Auteur(s): Arthur F. Salomons
Herkomst: Niet-gepubliceerd doctoraal werkstuk, Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, 1985, 37 p.
Samenvatting: Literatuurscriptie met conclusies over de Beeldenstorm in Weert. Een uitvoerige analyse van de kroniek van zuster Luyten uit het klooster Maria-Wijngaard (klik hier) is toegevoegd, waarbij voor de eerste keer dateringsfouten en dubbelvermeldingen aan de orde komen.
‘Rapportage naamgeving bedrijvencentrum Staaterhuis (2010)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: In februari 2010 werd Alfons Bruekers van de Stichting Geschiedschrijving Nederweert benaderd door Joost Noyens, directeur van de firma Isidorus Mengvoerders Weert, die op 1 januari 2010 was gefuseerd met Boerenbond Nederpeel (eigenaar van de voormalige Boerenbond in Nederweert-Staat). Als naam voor het nieuwe bedrijvencentrum werd gekozen: Staaterhuis. Dit is een niet op historische maar taalkundige en topografische gronden gebaseerde pendant van een historisch gebouw (het Straterhuijs) dat zich ooit aan de noordelijke begrenzing van de Kerkstraat bevond. Het bedrijvencentrum ligt aan de zuidelijke begrenzing van diezelfde Kerkstraat en vormt in die zin onderdeel van een tweeëenheid Straterhuijs-Staaterhuis
Dienstbaar, doortastend en dapper. Een korte geschiedenis van de Nederweerter brandweer’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Weekblad voor Nederweert, 30 september 2021.
Samenvatting: Kort overzicht van de geschiedenis van brandweer en brandbestrijding in Nederweert, bij gelegenheid van de opening van de nieuwe brandweerkazerne in oktober 2021. Met onder andere aandacht voor de beruchte brand bij café Cis Ceelen in 1970.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kreijel 7 (2011-2012)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij de aanleg in 2011 van een landschapstuin en waterpartij bij de woning Kreijel 7 in Ospel, werd een oude waterplas leeggegraven en vergroot. Tijdens het begeleidende onderzoek werd vastgesteld dat de waterplas een natuurlijke origine heeft en oorspronkelijk zowel in oostelijke als westelijke richting veel groter was dan de gedaantevorm in 2011. In het hart van de waterplas werd op het diepste punt een houten bekisting gevonden die aan een waterput deed denken maar in werkelijkheid een verzamelpunt van water was in tijden dat de waterplas droog viel. Een halvecirkelvormig bodemspoor in de nabijheid van de waterkuil wordt als een boomval geïnterpreteerd.
‘Zusters Derde-Ordelingen te Weert in 1453’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: Neerlandia seraphica 4 (1930) 545-547.
Samenvatting: Transcriptie van een gezegelde oorkonde van Jacob I, graaf van Horne van 18 februari 1453 (zondag invocabit), waarbij hij een aantal regels vaststelt met betrekking tot eigendommen en het aantal zusters van de orde van Sint Franciscus.
‘Ark van Noach’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 70 in: Weekblad voor Nederweert, 13 jun 2013.
Samenvatting: Het was te danken aan de familie Roggeveen dat de Joodse onderduiker Max Noach de Tweede Wereldoorlog overleefde.
‘Rapportage naamgeving straatnamen uitbreidingsplan Molenweg/Bredeweg-Noord (1985)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Deel 3. STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: In 1985 werd een voorstel tot straatnaamgeving van de nieuwe wegen en straten in het uitbreidingsplan Molenweg/Bredeweg-Noord in Nederweert geformuleerd. Het was gebaseerd op oude historische plaatsbenamingen in die omgeving. Voorgesteld werd een 26-tal op basis van archiefonderzoek verkregen oude toponiemen, waarvan er uiteindelijk elf geschikt werden gevonden door het College van B&W. De gemeenteraad van Nederweert besloot conform. Dat betekende de aanwijzing van de volgende straatnamen: Ast, Tichelveld, Heuvel, Hinkert, Geer, Stepke, Hageldor, Schummel, Toren, Poppelkuil en Beurseland.
‘Voorbidden’.
Auteur(s): Henk Teunissen, Alfons Bruekers, Huub Janssen, Frits Knapen
Herkomst: Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 98.
Samenvatting: J. Verdonschot (Ververs Zjefke) woonde in Nederweert-Strateris en was een zogenaamde ‘voorbidder’. Dat was iemand die in een bepaalde buurtschap het voortouw nam bij gebeden bij een sterfgeval of in de Mariamaanden mei en oktober.
‘Wegkruis Geuzendijk’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 4: Veldjkruuse (Weert 1978).
Samenvatting: Korte geschiedenis van dit wegkruis.
‘Fons Stribos. Een markante fotograaf die zijn eigen weg volgde’.
Auteur(s): Winnie van Oorschot
Herkomst: Biekaer, magazine van de stichting Cultuurhistorische publicaties voor de regio Weert 3 (mei 2006) 22-25.
Samenvatting: Biografie van de Weerter fotograaf Fons Stribos en zijn omvangrijke oeuvre dat zich bevindt in het Weerter gemeente-archief.
‘De dorpsschool van Nederweert in de eerste helft van de negentiende eeuw’.
Auteur(s): Mathieu Hermans
Herkomst: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 143-161.
Samenvatting: Gedetailleerde beschrijving van het onderwijs in het dorp Nederweert, met aandacht voor de huisvesting, biografieën van de schoolmeesters en de didactische methoden van die tijd.
