Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Limburgsche industrieën : 200 jaren orgelbouw der firma Vermeulen (Weert – Alkmaar)’.
Auteur(s): Ad. Welters
Herkomst: De Nedermaas: Limburgsch geïllustreerd maandblad 8 (1930-1931) 111 - 113.
Samenvatting: Zeer beknopt overzicht van deze in 1998 geliquideerde Weerter firma, gebaseerd op de herdenkingsbrochure van 1930.
‘Bedevaart naar Kevelaar’
Auteur(s): S.H. Winkelmolen
Herkomst: Budel en Cranendonck, voorheen en thans (Budel 1960) 180-181.
Samenvatting: Gedetailleeerde beschrijving van de Budels bedevaart naar Kevelaer vanaf het jaar 1834, die leidde langs de Weerterhut aan de Nieuwendijk (Geuzendijk? AB), via de kapel op Laar naar de kerk van Nederweert en vandaar langs de Noordervaart naar Meijel, Sevenum, Horst (waar werd overnacht) en door naar Broekhuizenvorst richting Kevelaer. Sinds 1949 ging men per autobus.
‘Over buikloop, haastige ziekte en de pest’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 138 in: Weekblad voor Nederweert, 10 aug 1995.
Samenvatting: Relaas over de buikloopepidemie van 1596 en de pest van 1604 in Nederweert.
![‘Een ‘schaakbord van de goden’. Het prehistorische akkercomplex tussen ‘De Zoom’ en ‘De Gebleekten’ [in Nederweert]’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/20235-Een-schaakbord-van-de-goden.-n-Nederweert_encrypted_Nitro_encrypted-pdf-212x300.jpg)
‘Een ‘schaakbord van de goden’. Het prehistorische akkercomplex tussen ‘De Zoom’ en ‘De Gebleekten’ [in Nederweert]’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Nederweerts Verleden, Mensen, macht en middelen (Nederweert 1996) 199-213.
Samenvatting: Het artikel beschrijft de ontdekking en geschiedenis van een celtic field (prehistorisch akkercomplex) in Nederweert-Eind, aan de Gebleektendijk aldaar.
‘Begijnenhof’.
Auteur(s): Renier Vaessen, Harrie Koppen, Jan Henkens
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 6: Boorderi-jje (Weert 1981).
Samenvatting: Geschiedenis van de boerderij en zijn bewoners.
‘Het Missiehuis van de Paters van de H. Geest 1904-heden’.
Auteur(s): Godfried Egelie, Jan Henkens, Stan Smeets
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 9: Kloeësters en pensjenaate (Weert 1984)
Samenvatting: Deze door Paulus Libermann heropgerichte congregatie vestigde zich in 1904 in hotel De Roos in Weert en betrok in 1906 een nieuw complex in het Molenveld, dat herhaaldelijk werd verbouwd en uitgebreid. Van 1968 tot 1976 deed het dienst als gezellenhuis voor Turkse en Marokkaanse gastarbeiders.
‘Voetnoten en bronnen’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Annotaties bij de deelartikelen die apart op de SHOW-site staan opgenomen.
‘De oudste vermelding van Weert’.
Auteur(s): Jan Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 81 (1962) 65-70.
Samenvatting: Beoordeling van een oorkonde van koning Hendrik IV uit 1062, waarbij een schenking van Otto van Orlamünde, markgraaf van Meissen en zijn vrouw Adela van Brabant goederen in Weert (Werta) en Dilsen (Thilesha) aan het kapittel van Sint-Servaas te Maastricht wordt bevestigd in tijdelijke ruil voor andere goederen. Met name wordt ingegaan wordt op de mate van vervalsing. Voor nieuwere visies zie: Van de Boel en Klaversma.
‘Zoeken naar de zevende zoon. Sporen van een koninklijke vernoemingstraditie in Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Limburgs Tijdschrift voor Genealogie 47 (2019) 3-19.
Samenvatting: Eeuwenlang werden aan de Franse koningen (Lodewijk I t/m XIV) bovennatuurlijke gaven toegeschreven. Een afgeleid fenomeen daarvan bestond er uit dat elk zevende mannelijke kind uit een groot gezin stelselmatig genoemd werd naar de Franse koning (dus Lodewijk, Louis of Ludovicus). Dat mechanisme van vernoeming noemt men wel de ‘Filius Septimus’ of ‘Zevende Zoon’ en bestond in een aantal kleine varianten in West-Europa. In een uitgebreid genealogisch onderzoek in de microregio Nederweert (NL Limburg) is door middel van onderzoek aangetoond dat dit vernoemingsprincipe vanaf het vroege begin van de 18e eeuw daadwerkelijk bestond en toegepast werd. Er is een relatie met de Marcoenverering in de kapel van Laar.
‘Huisslachtingen’.
Auteur(s): Jan Biezenaar
Herkomst: Bewerking van het oorspronkelijke artikel in: Nederweerts Verleden. Met naam en toenaam. Impressies van Nederweert, Ospel, Eind en Leveroy in de jaren vijftig (Nederweert 2002) 102-103.
Samenvatting: Beschrijving van de gang van zaken bij de varkensslacht die in het midden van de twintigste eeuw nog altijd aan huis gebeurde.
‘Kroniek over het schooljaar 1944-1945’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: De Enterhaak : studentenblad van het Bisschoppelijk College Weert 11 (1945) 5-11.
Samenvatting: Behalve de schoolkroniek die loopt van augustus 1944 tot augustus 1945 met aandacht voor oorlog en bevrijding, wordt het verloop van de bezettingstijd op het College gememoreerd.
‘Sint Oda, Vrakker’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Portret van Wieert. Deil 3: Muuëles (Weert 1979).
Samenvatting: Geschiedenis van de windmolen van Vrakker.
‘Het testament van Philips de Montmorency, graaf van Hoorne’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: De Katholiek, godsdienstig, geschied- en letterkundig maandschrift 30 (1856) 239-359.
Samenvatting: Behandelt de vraag of de graaf van Horne als katholiek gestorven is en kritiseert de opvattingen van De Jonge (zie hiervoor naar het volgende artikel) met name ten aanzien van de vermeende achtergronden bij het codicil van het testament.
‘Weert : C. Het klooster der Minderbroeders’.
Auteur(s): P.C. Bloys van Treslong Prins
Herkomst: Limburg's jaarboek : "Limburg" : Provinciaal genootschap voor geschiedkundige wetenschappen, taal en kunst 24 (1918) 42-43.
Samenvatting: Geeft de opschriften met heraldische en persoonlijke gegevens van de schenkers van de biechtstoelen eind 17e eeuw weer.
‘Kicken, clodt en boolentorf.’ De kroniek van het geslacht Van Roij uit Nederweert (1697-1831)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw 122 (2003) 39-62.
Samenvatting: Genealogische en historische analyse van een aantekeningenboek van de Nederweerter notabele families Van Roij en Kreijelmans (1697-1831)
‘Verspagen’.
Auteur(s): Frits Weerts, Fred Gubbels
Herkomst: Van Booldersdiêk tot Beûlderberg [Weert 1999] 66-67.
Samenvatting: Herinneringen in dialect aan het ongelukskruis aan de Geuzendijk en het café van Verspagen bij het Blaakven.
‘Waar zijn de archieven van de Van Hornes gebleven?’.
Auteur(s): Herman J.M.E. Mathijsen
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 5 (1990-'91) 89-96, 102-103.
Samenvatting: Besteedt aandacht aan de oudste schriftelijke geschiedenis van Weert met name rond het eerste bezit van de Hornes in Weert. Dit mede aan de hand van de inventaris van het Egmontarchief uit 1716. Beschrijft voorts de mogelijke verblijfplaatsen van dit archief in de loop der tijd, aangevuld met een verwantschapstafel van de families Egmont en Pignatelli. De in dit artikel opgenomen deelinventaris is verplaatst. Deze deelinventaris betreffende Weert, Nederweert en Wessem is aangevuld met Horn, Bocholt, Grote-Brogel en Kortesssem. Deze zijn met de huidige vindplaats van het heerlijkheidsarchief van Weert, Nederweert en Wessem op deze website onder de knop 'Bronnen' te vinden.
‘Marmermozaiek van Hugo Brouwer’.
Auteur(s): Lou Vleugelhof [ps. L.P. de Jonge]
Herkomst: Tijdschrift voor architectuur en beeldende kunsten 33 (1966) 154 -159.
Samenvatting: Uitvoeriger beschrijving dan in het hierna volgende artikel (klik hier). Afgesloten wordt met een kritische noot over de zetting van de steentjes. Aan het artikel zijn drie kleurenfoto's gehecht van het mozaïek in de toestand van augustus 2012.
‘Heemkundevereiniging verwerftj uniek manuscript. Grondjslaag Meubel-imperium ontdèktj’.
Auteur(s): P.E. [ps. Van Huub Janssen]
Herkomst: De Pinmaeker, carnavalsbijlage van Weekblad voor Nederweert, jan 1995.
Samenvatting: Gefingeerde melange van allerhande op historische feiten gebaseerde anecdotische verhalen over Nederweerter geschiedenis met een knipoog.
‘Anna Walburgis van Nieuwenaer: een benadering van haar leven en invloed (1522-1600)’.
Auteur(s): Anneleen Gabriels
Herkomst: Masterscriptie Katholieke Universiteit Leuven (2024) 112 p. Niet openbaar.
Samenvatting: Anna Walburgis van Nieuwenaer, dochter van Willem van Nieuwenaer, graaf van Meurs en keizerlijk raadsheer, groeide op in een omgeving van geleerden, diplomaten en hoge edellieden. In 1546 trad ze in het huwelijk met Filips van Montmorency, de graaf van Horn, een huwelijk dat hun vaders hadden gearrangeerd als diplomatieke oplossing voor een opvolgingsgeschil. Walburgis' vader kon namelijk aanspraak maken op de gebieden van Filips. In afwezigheid van haar echtgenoot, viel het bestuur van het graafschap terug op haar en haar schoonmoeder. De dames trachtte samen de heerlijkheid Weert en Nederweert te bekeren, dit met wisselend succes. Walburgis had een uitgebreid intellectueel netwerk en was vaak het brein achter politieke allianties. Ze erfde van haar echtgenoten een enorm gebied, waardoor ze een cruciale schakel werd in de Nederlandse geschiedenis.
‘Hand en tand’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 84 in: Weekblad voor Nederweert, 27 mrt 2014.
Samenvatting: Linkshandigheid werd ooit als kwaal bestreden. Zelfs het Heilig Hartbeeld had decennialang een soort linkse handicap.
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Auteur(s): K.J.Th. Janssen de Limpens
Herkomst: Deel 6 uit de serie Werken uitgegeven door het L.G.O.G. (Maastricht 1974)p. 214-216
Samenvatting: Beknopt overzicht van de leen- en laathoven in Weert en Nederweert. Eigenaren waren het St. Servaaskapittel in Maastricht en de St. Lambertuskerk in Luik,
![‘[Bespreking van] T. Klaversma : De heren van Cranendonk en Eindhoven ± 1200-1460’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/1013-hardenberg-klaversma-msg89_logo-pdf-151x300.jpg){kind=logo}
‘[Bespreking van] T. Klaversma : De heren van Cranendonk en Eindhoven ± 1200-1460’.
Auteur(s): H. Hardenberg
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 89 (1970) 164-165.
Samenvatting: De afstamming van de Cranendonks uit het geslacht van Horne, evenals dat dit laatste geen zijtak is van het Loonse gravenhuis, wordt onderschreven. Niet echter dat de Hornes uit het Nederrijnse gebied zouden komen. Eerder zou er een relatie met de familie van Buggenum kunnen zijn. Dit laatste wordt door Van de Boel bestreden. Onderschreven wordt ook dat Cranendonk uit het bezit van de Altena's komt.
‘Van gezel tot meester : gedenkboek 5e eeuwfeest Weerter Timmerambacht 1464-1964’.
Auteur(s): [Jan Henkens], [Jo van der Velden], [Daniël van Wely]
Herkomst: (Weert 1964) 79 pp.
Samenvatting: Naast een beschouwing over de bibliografie en de organisatie van het ambacht wordt een inventaris van archivalia van of verband houdende met het ambacht weergegeven. Vervolgens wordt de gildebrief en de 36 artikelen van het reglement integraal afgedrukt. Interessant is het hoofdstuk over een viertal kasboeken lopende van 1531 - 1796. Afgesloten wordt met de toestand in de zestiger jaren, met name wordt aandacht geschonken aan het leerlingenstelsel en het onderwijsprogram.
