Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Een zeventiende-eeuws verkeersreglement uit Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 21 in: Weekblad voor Nederweert, 9 okt 1986.
Samenvatting: In 1696 formuleerde het gemeentebestuur van Nederweert voorrangsregels op de smalle banen die naar de Peel leidden.
![J.A.J.M. Verspaandonk, De koorbanken van de St. Martinuskerk Weert: De koorbanken van de St. Lambertuskerk Nederweert’ (Venlo, [1994], 112 blz.)’.](https://showeerterland.nl/wp-content/uploads/2025/10/5005-bruekers-koorbanken-weert-nederweert-msg116_logo-pdf-211x300.jpg){kind=logo}
J.A.J.M. Verspaandonk, De koorbanken van de St. Martinuskerk Weert: De koorbanken van de St. Lambertuskerk Nederweert’ (Venlo, [1994], 112 blz.)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 116 (1997) 240-246.
Samenvatting: Deze boekbespreking vat het werk samen met nadruk op de gebeeldhouwde figuren van de koorbanken uit de zestiende, zeventiende en voor deel uit eind negentiende eeuw. De auteur geeft enkele aanvullingen en doet een suggestie voor verder onderzoek.
‘Ook elders werd de Rog gestoken’.
Auteur(s): Piet J.G.A. Hermans
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 3 (1988) 35-48
Samenvatting: Een zestal rogstekersprenten uit voorgaande eeuwen in de Nederlanden en Duitsland passeert de revue. Ook aan een satirisch stuk uit Mechelen van 1687, waarin de Weerter rogstekers figureren, wordt aandacht besteed. De oorsprong van de legende wordt door de auteur geduid.
‘Van Hobus tot Hoogenbosch of: Hoe een Nederweerter geslacht Hollands werd’.
Auteur(s): Meinard Hoogenbosch
Herkomst: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 83-87.
Samenvatting: De in de 18e eeuw van Nederweert naar Haarlem geëmigreerde familie Hobus stond aan de wieg van een geslacht van Hollandse industriëlen, genaamd Hogenbosch.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 47 (1985)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij het archeologisch onderzoek van de ondergrond van het in juni 1985 afgebroken brouwershuis Kerkstraat 47 in Nederweert werden uitvoerige waarnemingen gedocumenteerd. De complexe stratigrafie toonde aan dat er al vanaf ca. 1275-1350 sprake van bewoning was op dit terrein. Een gedempte waterput kan ook aan deze oudste fase worden gekoppeld. Diverse steenbouwfase, waarvan de oudste een bijzondere poerenconstructie kenden vanwege de naast het huis stromende beek, lijkt nog van voor de grote dorpsbrand van 1659 te zijn. Een na de herbouw doorgevoerde splitsing in twee woonhuizen werd in 1882 weer te niet gedaan door de bouw van het grote brouwershuis. Van de bedrijfsbijgebouwen werden behalve de funderingen ook twee bakstenen industriële waterputten teruggevonden.
‘Rapportage onderzoek conflictarcheologie munitiedepot WOII Waatskamp Ospel (2023)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2024).
Samenvatting: In 1939 besloot het Ministerie van Defensie tot de bouw van een munitiedepot in Ospel-Waatskamp. Dit vormde een ondersteunend onderdeel van een van de vele verdedigingswerken waaruit de Peel-Raamstelling bestond. De kanalen Noordervaart en Zuid-Willemsvaart vormden een strategisch onderdeel van de verdedigingslinie die ten doel had Nederland te beschermen tegen een Duitse inval. Het rapport beschrijft de resultaten van het bureau-onderzoek naar de geschiedenis van het object en van een verkennend booronderzoek naar de eventuele aanwezigheid van bouwkundige restanten ervan. Het munitiedepot – in de volksmond het ‘Menusie huuske’ genoemd - werd in 1939 gerealiseerd en bestond uit een klein gebouw met zadeldak en alle uiterlijke kenmerken van een burgerwoning, met het klaarblijkelijke doel het object voldoende te camoufleren voor vijandelijke verkenners.
‘H. Hartbeelden’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Bij de kerken van Nederweert, Ospel en Leveroy bevinden zich Heilig Hartbeelden, een religieuze trend uit de jaren 20 van de 20e eeuw. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Bijdrage tot den Beeldenstorm : Beeldenstorm te Wessem (L.)’.
Auteur(s): Jos. Kleyntjens
Herkomst: De Navorscher : een middel tot gedachtenwisseling en letterkundig verkeer tusschen allen die iets weten. iets te vragen hebben of iets kunnen oplossen 84 (1935) 145-154.
Samenvatting: Geeft het becommentarieerd verslag weer van de Spaans-Nederlandse commissaris en raadsheer Willem van Ghendt van zijn verhoor van de vermoedelijke beeldstormers en nieuwlichters in Wessem.
‘Glas en glace’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 115 in: Weekblad voor Nederweert, 19 jan 2017.
Samenvatting: Schoorsteenvegers, glasblazers en ijsbereiders vormden de eerste lichtingen van gastarbeiders die naar Nederland kwamen. Zoals Joannes Griset uit Bellinzona. Ook een vloertje in Pand Siem is door gastarbeider Jos de Monte uit San Giorgio della Richinvelda (I) is vervaardigd.
‘Een oud Nederweerter sage: Houts Hendrik’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: ’t Belke, contactblad van de St. Lambertusschool (Nederweert 1973) 6.
Samenvatting: Volksverhaal over de legende rondom Houts Hendrik (Hendrik Raemaekers) over wie de overlevering verhaald dat hij in 1815 de redder van kroonprins Willem op het Slagveld van Waterloo was. Tweede gepubliceerde artikel van Alfons Bruekers over onderwerpen uit de geschiedenis van Nederweert. Hij was toen (1973) elf of twaalf jaar oud. Inhoudelijk rammelt het artikel hier en daar wel wat, dus citeren door andere (echte) historici wordt afgeraden. Zie het maar als een curiosum...
‘Weert’.
Auteur(s): J.S. Witsen Elias
Herkomst: De Nederlandsche koorbanken tijdens gothiek en renaissance. Academisch proefschrift (Amsterdam 1937) 124-126.
Samenvatting: Gedetailleerde beschrijving van de koorbanken op het priesterkoor van de St. Martinuskerk in Weert.
‘De Eindhovense klokkengieter Jan Fremy’.
Auteur(s): Joop de Lange
Herkomst: Klok en Klepel 15 (1974) 2 - 6.
Samenvatting: Aantekeningen over de ‘zeer bekwame klokkengieter’ Jan Fremy die op 26 oktober 1705 in Weert overleed.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 50 (2014)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij de reconstructie van het plein Lambertushof te Nederweert in 2014 werden in een plantgat funderingsresten aangetroffen. Deze konden worden toegeschreven aan het voormalige pand Kerkstraat 50 dat op die plaats stond en dat in 1969 was afgebroken, overigens zonder begeleidend archeologisch onderzoek. Het feit dat er nog funderingen zaten was verrassend, omdat verondersteld werd dat in 1969 ook de ondergrondse sporen waren verwijderd. De conclusie moet derhalve ook luiden dat zich onder het plaveisel van Lambertushof nog meerder intacte muurresten en andere oudheidkundige overblijfselen van de voormalige bebouwing bevinden. Hetgeen een attentiepunt is voor opgravingen in de (verre) toekomst.
‘Stijgen en dalen’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 67 in: Weekblad voor Nederweert, 11 apr 2013.
Samenvatting: Vanaf 1600 daalde het inwonertal van Nederweert gestaag door oorlog, crisis en emigratie. Pas na 1800 kwam de kentering.
‘Het veldkruis aan de Bredeweg’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Het veldkruis bij Van Loon in de bocht van de Bredeweg staat na een wegreconstructie sindsdien aan de overzijde van de weg. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘De drie paardenmarkten van Weert, opgericht in 1563’.
Auteur(s): [P.T.]
Herkomst: De Maasgouw: weekblad voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 2 (1880) 250.
Samenvatting: Volledige transcriptie van de afkondiging door de magistraat van Weert, dat Philips van Montmorency, heer van Weert het recht heeft gegeven tot het houden van drie paardenmarkten met een vrijgeleide voor de deelnemers. Zij, die zich op de markt misdragen zullen naar onvertogen recht - een soort kort geding - geoordeeld worden. Wat met Greunigen markt bedoeld wordt, is niet duidelijk.
‘Vijftig tinten en andere hoogtepunten’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Dagblad De Limburger, rubriek Van Nul tot Nu, 5 mei 2021.
Samenvatting: In Nederweert zijn er talloze begrippen om hoogteverschillen aan te duiden, tot zelfs berg toe. Dat is schromelijk overdreven. Een bijzondere ‘berg’ was de galgenberg in de Mildert. Dat was de gemeentelijke executieplaats van Nederweert, die liefkozend ook wel ‘het bergsken’ werd genoemd. Nu is het een drukbezochte homo-ontmoetingsplek.
‘Een koninklijk bezoek aan het minderbroedersklooster te te Weert’.
Auteur(s): Rogerius Burgers
Herkomst: Bijdragen voor de geschiedenis van de provincie der minderbroeders in de Nederlanden 3 (1951-1952) 430-431.
Samenvatting: Vermoedelijk wordt de officiële tussenstop van koning Willem II op 14 juni 1842 tussen 8.00 uur en 12.30 uur in Weert bedoeld.
‘Wederom “Schuilkerken” in het Weerter Bos’.
Auteur(s): Marc[oen] Heijer
Herkomst: De Maasgouw: Limburgs tijdschrift voor geschiedenis, taal en kunst 71 (1952) 10-11.
Samenvatting: Repliek op het voorgaande artikel van Dominicus de Jong.
‘Activiteitenoverzicht Stichting Geschiedschrijving Nederweert 2016’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Stichting Geschiedschrijving Nederweert’ (Nederweert 2017).
Samenvatting: Jaarverslag van de Stichting Geschiedschrijving Nederweert.
‘Beschrijving van Nederweert in 1777’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 22 in: Weekblad voor Nederweert, 23 okt 1986.
Samenvatting: De oudste gedetailleerde topografische beschrijving van Nederweert, als bijlage bij de zogenaamde Ferrariskaart van ca. 1777. Bevat een precies maar niet geheel correct overzicht van de loop van de Tungelroysche beek en de Weerterbeek in Nederweert. Ook een overzicht van landbouw, veeteelt en nijverheid.
‘Beschrijving der origineele zegelstempels op het rijksarchief in de provincie Limburg berustende’.
Auteur(s): Jos. M.H. Eversen
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 23 (1901) 87-88.
Samenvatting: Betreft het zegel van Magdalena van Egmond, prinses van Chimay, vrouwe van Weert, Nederweert en Wessem (1629-1663)'. Behalve de omschrijving worden enkele biografische gegevens vermeld.
‘Veldkruiskapel aan de Hoofstraat’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: De fraaie in 1905 gestichte kapel werd in 1984 gerestaureerd. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Nederweert. Ons raadhuis’.
Auteur(s): N.N.
Herkomst: De Maasgouw: orgaan voor Limburgsche geschiedenis, taal- en letterkunde 41 (1921) 47.
Samenvatting: Uit de Nieuwe Koerier van 14 mei 1921 overgenomen artikel over de ontdekking van een oud cellencomplex onder het raadhuis van Nederweert, gevonden bij de afbraak van het oude raadhuis. Met vermelding van de legende van Jan Antoon die daaraan verbonden was.
