Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
Een greep uit onze artikelen
‘Van Horne of Hoorne, maar niet Hoorn’.
Auteur(s): Daniël van Wely
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 89 (1970) 141-148.
Samenvatting: Het toponiem Horne wordt verklaard, gevolgd door een opsomming van verschillende schrijfwijzen vanaf 1102. Geconcludeerd wordt het gebruik van de titel 'graaf van Hoorn' om historische redenen onjuist is. Verwarring met de Noordhollandse plaats Hoorn moet voorkomen worden.
‘Een zeldzaam boekje’.
Auteur(s): Cunibertus Sloots
Herkomst: Bijdragen voor de geschiedenis van de provincie der minderbroeders in de Nederlanden 25 (1955) 420-424.
Samenvatting: Beschrijving van een unicum uit 1662 van een onbekende schrijver, maar wordt aan een Weerter minderbroeder toegeschreven. De titel luidt: H. Maria Coninginne des hemels : in ’t licht uyt-gegeven door eenen Minderbroeder, woonachtigh in ’t convent der selve oorden buyten Weerdt gelegen, in Sinte Jeronymus Bosch; gedrukt te Roermond. Thans in de universiteitsbibliotheek te Utrecht. In het werkje wordt over het minderbroederskoordje van de stichter van het klooster Jacob I, graaf van Horn verhaald.
‘Van Burgerlust tot Krottepoffers. De honderdjarige toneelgeschiedenis van Nederweert’.
Auteur(s): Jac. van de Warreburg
Herkomst: Nederweerts Verleden, Het dorp en zijn heerschappen (Nederweert 1985) 118-150.
Samenvatting: Een zeer gedetailleerd overzicht van de Nederweerter toneelverenigingen en hun voorstellingen. Met foto’s van optredens, affiches en ledenlijsten.
‘De minderbroeders van Weert en de armen van de stad’.
Auteur(s): Marculphus Heijer
Herkomst: Neerlandia seraphica 15 (1941) 100-104.
Samenvatting: Overzicht van ontvangsten in de armenschaal van 1780-1781 uit de parochie- en kloosterkerk en voor het jaar 1726-1728 in de kloosterkerk. Tevens een uitgavenpost voor de aankoop van 270 vat koren.
‘De oprichting en het reglement van het cremersgilde te Weert in 1652’.
Auteur(s): J[an] Henkens
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 73 (1954) 49-56.
Samenvatting: Het Sint-Nicolaas- of kramersgilde, formeel opgericht en gereglementeerd door Magdalena van Egmont, prinses van Chimay en vrouwe van Weert en Nederweert was bestemd voor kramers, kooplieden en winkeliers. Onder vetwaren werd o.m. spek, ham, kaarsen en boter verstaan. Het poorterschap was een voorwaarde voor lidmaatschap.
‘Kruis aan de Bergenweg’.
Auteur(s): Huub Janssen
Herkomst: Kapellen, kruisen en ander uitingen van volksvroomheid in de gemeente Nederweert, in: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 9-52.
Samenvatting: Dominicus Coenen plaatste dit kruis in Leveroy uit dankbaarheid voor het doorstaan van de bevrijding in 1944. Voor de voetnoten wordt verwezen naar het hoofdartikel ‘Kapellen, kruisen en andere uitingen (…)’.
‘Hotel de Engel, Korenmarkt’.
Auteur(s): Baer Adriaens, Bert Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1983. Portret van Wieert. Deil 7: Karakteristieke Geboûwe (Weert 1982)
Samenvatting: Het pand heeft een pilastergevel uit de 17e eeuw. Vroeger was hier Sociëteit De Club gevestigd.
‘Lambertuskerk verfraaid met oude calvarie’.
Auteur(s): Jan Biezenaar
Herkomst: Weekblad voor Nederweert, 21 mei 1992.
Samenvatting: Artikel over de verplaatsing van een alvariegroep uit 1776 vanuit de kloostertuin in de Schoolstraat naar de Mariakapel in de St. Lambertuskerk.
‘Vester Lieëneke’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Het Schakeltje, blad van bejaardenhuis St. Joseph, aug/sep 1995 12-13.
Samenvatting: Leven van Vester Lieëneke, een Nederweerter vrouw die van hekserij werd verdacht.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Tichelveld (1985-2014)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Het onderzoek heeft onomstotelijk aangetoond dat het gebied ten oosten van de St. Lambertuskerk over een grote oppervlakte leemwinningsputten heeft gekend. Op de locaties Pinnenhof en Domus Bona Ventura is de ondergrond tot op 2.30 m beneden het huidige maaiveld vergraven en zijn sporen van de winningsputten teruggevonden. Het lijkt erop dat dit een enkele hectares groot wijd verbreid stelsel van kleine winningsputten is geweest, dat in de loop van vele jaren gegroeid is. De structuur duidt op een stelselmatige, langdurige en kleinschalige leemwinningsactiviteit. Uit de archeologische waarnemingen is geen datering van de leemwinning verkregen. De archivalische vermelding uit 1574 lijkt echter wel een soort terminus ante quem voor de leemwinning. Ook het reeds bestaan van het toponiem Tichelveld op het einde van de 16de eeuw is een aanwijzing in die dateringsrichting.
‘Bijdrage tot de geschiedenis van de post te Nederweert’.
Auteur(s): Harrie Verstappen
Herkomst: Nederweerts Verleden, het dorp en zijn heerschappen (Nederweert 1985) 103-114.
Samenvatting: Analyse van het plaatselijke postwezen vanaf het midden van de 18e eeuw, met accent op de periode 1850-1920 waarin naast postverkeer ook telegrafie en telefonie hun intrede doen.
‘Lusten en lasten’
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 11 in: Weekblad voor Nederweert, 30 sep 2010
Samenvatting: Geïnspireerd door de Nederweertse onafhankelijksverklaring probeerde Leveroy zich in 1792 vruchteloos af te scheiden. Door de ontwikkelingen op het wereldtoneel duur de pret niet lang en verdween het dossier in een diepe la.
‘Voor en achter’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 81 in: Weekblad voor Nederweert, 23 jan 2014.
Samenvatting: In de dubbele kapelanie in de Kerkstraat woonden de twee kapelaans strikt gescheiden maar de deugd was in het midden. De bischop van Roeromond achtte een ingrijpen noodzakelijk.
‘Peter van Deventer: ‘tot een aessem der vogelen, alle quade doenders tot exsempel’.
Auteur(s): Cor Tubée
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 2001 15 (2000) 66-70.
Samenvatting: Beschrijft de bekentenissen, die de delinquent in 1609 heeft afgelegd bij zijn arrestatie en tortuur. Met het doodvonnis en de voltrekking daarvan wordt het artikel afgesloten.
‘Rapportage onderzoek conflictarcheologie Aspergestelling WOII Wessemerdijk Nederweert (1987)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: Deze rapportage gaat over de zogenaamde ‘aspergestelling’ van de Wessemerdijk in Nederweert, een onderdeel van de vooroorlogse verdedigingslinie van het Nederlandse leger. Een ‘aspergestelling’ was een betonnen constructie in het wegdek, voorzien van vierkante gaten waarin stalen aangepunte balken konden worden geplaatst die het doorgaande vijandelijke verkeer konden belemmeren. De palen waren beveiligd tegen weghalen of sabotage en lagen in vredestijd opgeslagen in de nabijheid van de betonconstructies. Restanten van deze ‘aspergestelling’ werden in 1987 ontdekt bij de aanvang van de verbreding van Kanaal Wessem-Nederweert in de gemeente Nederweert (een groot infrastructureel project dat overigens nooit werd afgerond). Ten tijde van de ontdekking vond in de onmiddellijke nabijheid archeologisch onderzoek plaats van een Romeinse en een laatmiddeleeuwse nederzetting. Vanuit dat perspectief is de vondst van de ‘aspergestelling’ als een bijvangst te beschouwen.
‘Croon, Jan van der [Corona, Croen, Crona, Lacron, La Cron, von der Kron, Johann (Jan, Jean) Freiherr de la]’.
Auteur(s): Bernd Warlich
Herkomst: Der Dreizigjährige Krieg in Selbstzeugnissen, Chroniken und Berichten.
Samenvatting: Biografische schets over Jan van der Croon tijdens de dertigjarige oorlog. Zie: https://www.30jaehrigerkrieg.de/croon-jan-van-der-corona-croen-crona-lacron-la-cron-von-der-kron-johann-jan-jean-freiherr-de-la-2/
‘Het behoud van de Stads- en Biesterbrug en de bestuurlijke perikelen, die daarmede gepaard gingen’.
Auteur(s): Cor Tubée
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1988 3 (1988) 49-62.
Samenvatting: Speelt in de periode 1928-1930.
‘Geluk bij een ongeluk Over ongelukskruisen in Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Kapellen en Kruisen in Limburg 78-79 (2018) 20-21.
Samenvatting: Ongelukskruisen aan de Booldersdijk en in Roeven herinneren aan oude ‘verkeersongelukken’. Of een soortgelijk ongeluk te Kreijel in 1791 ook met een kruis werd herdacht is niet bekend. Wel staat dat dit ongeluk op een bijzondere wijze in relatie staat tot de familie Bruekers in Nederweert.
‘St. Donatuskapel op Hushoven’.
Auteur(s): Bert Adriaens, Hub Adriaens, Godfried Egelie, Jan Henkens, Piet Hermans, Stan Smeets, Jo van der Velden
Herkomst: Wieerter Almenak 1977. Portret van Wieert. Deil 1: Kapellen (Weert 1976).
Samenvatting: Deze zeer grote kapel werd gebouwd tussen 1868-1872 op de plek van een voorganger. Een inbraak in 1926 baarde veel opzien.
‘De bewijsinghe vande onschult van mijn heere Philips, baenreheere van Montmorency, grave van Hoorne, vrijheere van Weert &c.’.
Auteur(s): [Jacob van Wesenbeke]
Herkomst: [Keulen] 1579, 693 pp.
Samenvatting: Uitvoerige procesverdediging van de graaf van Horn. Verscheen uitgebreider in de Franse versie. Volledige titel: ‘De bewijsinghe vande onschult van mijn heere Philips, baenreheere van Montmorency, grave van Hoorne, vrijheere van Weert &c., admirael ende capitein generael van der zee vanden Nederlande, riddere vander oorden vanden gulden vliese &c. : Tegens de bedriegelicke vanginge, onbehoorlicke aenhoudinghe, onrechtveerdige rechtvoorderinge, valsche betichtinghe, ongoddelicke vonnissen ende tyrannische executie te grooten ongelijcke, dadelijcken aen zijnen persoon ghedaen’.
‘Twee nieuwe wegkruisen in Weert’.
Auteur(s): P.F. Hermans
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1 (1986) 69-70.
Samenvatting: Geschiedenis van twee vernieuwde wegkruisen, aan de Stramproyergrensweg en de Peelheideweg.
‘Waren de hammen van winkelier Franssen aan de Markt te Weert bedorven of niet?.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2026).
Samenvatting: Het verhaal over een rechtszaak in 1876 voor het kantongerecht in Weert over al dan niet bedorven vleeswaren.
‘De testamenten van Jan van der Croon en Jan van Werth’.
Auteur(s): Emile Haanen
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 1987 2 (1987) 113-128.
Samenvatting: De laatste wil van beide militairen, actief tijdens de Dertigjarige Oorlog en beiden gestorven in Bohemen, wordt beschreven en met elkaar vergeleken, waaruit duidelijke karakterverschillen blijken. Beide personen werden of worden hier te lande vaak met elkaar verwisseld.
“Om Christi naeme verdreeven” : De grens tussen het Land van Weert en Staats-Brabant en haar betekenis op religieus gebied in de periode 1648-1700.‘
Auteur(s): Jac. Biemans
Herkomst: De Maasgouw: tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 111 (1992) 55-56.
Samenvatting: Beschrijft een aantal lotgevallen van Weerter protestanten. Daarnaast wordt de misgang van Brabantse katholieken naar Nederweert en Weert kort aangestipt.