Bewaren wat was
vertellen wat is
Showeerterland: bewaren wat was, vertellen wat is.
Een compleet en laagdrempelig overzicht van artikelen, boeken en bronnen over de geschiedenis van Weert en Nederweert.
Recent geplaatst
‘Stramproy en zijn post’
‘Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795’.
Een greep uit onze artikelen
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Kerkstraat 61 (1977)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij de afbraak in 1977 van het pand Kerkstraat 61 te Nederweert (fam. Hermans) werd in het puin van de noordelijke muur een fragment van een natuurstenen object gevonden. Hierop was een deel van een inscriptie leesbaar. Onderzoek wees uit dat we te maken hebben met een fragment van een natuurstenen grafkruis, vermoedelijk uit de 17e eeuw, van een lid van de familie Merttens. De sterke slijtagesporen op de vondst duiden op een hergebruik als dorpel of schampsteen op de oprit tussen de panden Kerkstraat 61 en 63.
‘Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Hoesta (1983-1984)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2017).
Samenvatting: Bij de analyse van luchtfoto’s van het noorden van Nederweert, in 1983, werd aan de westzijde van de Booldersdijk in een gebied dat bekend staat onder de naam ‘Hoesta’ een cirkelvormige structuur met een diameter van 75 m en een ringbreedte van 3 a 5 m ontdekt. Archeologische oppervlaktevondsten ter plaatsen (een neolitische geslepen bijl en waarschijnlijk mesolitisch vuursteenmateriaal) hebben waarschijnlijk geen directe relatie met het archeologisch object in kwestie. Onderzoek ter plaatse en een burostudie leverden op dat we hier vermoedelijk te naken hebben met een pingo-ruïne, dat wil zeggen de plaats van een gesmolten ijslens uit de laatste ijstijd (12.000-11.000 c.Chr.).
‘Lange armen, grote neusgaten: de Ospelse Peel als cultuurreservaat’.
Auteur(s): Hans Joosten
Herkomst: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 131-141.
Samenvatting: Het gebruik van de Peel sinds de late middeleeuwen, de eigendomsverhoudingen, de wijze van turfsteken en de toegepaste gereedschappen, tot aan de tijd van de grootschalige ontginning van het Ospelse Peelgebied in de 50-er jaren van de 19e eeuw.
‘De geslachten van Altena en Horne tot ca.1300’.
Auteur(s): Taede Klaversma
Herkomst: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 114 (1978) 7-61.
Samenvatting: Beschrijft de herkomst van heren van Altena, vervolgd met een uiteenzetting over deze heren in de 12de eeuw. Uitvoerig komt de kinderloze Dirk III (heer van 1200 - 1242), zijn vrouwen en zijn zusters aan de orde. Het door Dirk III gestichte klooster Keizerbosch in Neer wordt niet vergeten. Eveneens worden de oudste Hornes uit de 12e en begin 13e eeuw behandeld. Het exposé wordt afgesloten met de heren van Horne en Altena in de 13e eeuw, met name Willem I en Willem II.
‘De duivel in de Nouwekoel in Nederweert’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Leo Janissen, De Stem uit het vuur. Volksverhalen uit het Land van Weert (Maasbree 1979), 39.
Samenvatting: Volksverhaal over het dragen van de weerwolf door smid Vullers in Nederweert. Geschreven door Alfons Bruekers en licht bewerkt door Leo Janissen.
‘De Hornes, hun gebrandschilderde ramen in Luik, Shrewsbury en Lichfield’.
Auteur(s): Emile Haanen
Herkomst: De Maasgouw. Tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en oudheidkunde 124 (2005) 83-93.
Samenvatting: Een beschrijving van glasramen van graaf Jacob III, graaf Jan en Margaretha van Horne, oorspronkelijk geschonken aan de abdijen van Luik, Munsterbilzen en Herkenrode. Tevens wordt verklaard waarom een tweetal glasramen in Shrewsbury hier te lande ten onrechte aan de Hornes werden toegeschreven.
‘Rapportage onderzoek conflictarcheologie Aspergestelling WOII Wessemerdijk Nederweert (1987)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2023).
Samenvatting: Deze rapportage gaat over de zogenaamde ‘aspergestelling’ van de Wessemerdijk in Nederweert, een onderdeel van de vooroorlogse verdedigingslinie van het Nederlandse leger. Een ‘aspergestelling’ was een betonnen constructie in het wegdek, voorzien van vierkante gaten waarin stalen aangepunte balken konden worden geplaatst die het doorgaande vijandelijke verkeer konden belemmeren. De palen waren beveiligd tegen weghalen of sabotage en lagen in vredestijd opgeslagen in de nabijheid van de betonconstructies. Restanten van deze ‘aspergestelling’ werden in 1987 ontdekt bij de aanvang van de verbreding van Kanaal Wessem-Nederweert in de gemeente Nederweert (een groot infrastructureel project dat overigens nooit werd afgerond). Ten tijde van de ontdekking vond in de onmiddellijke nabijheid archeologisch onderzoek plaats van een Romeinse en een laatmiddeleeuwse nederzetting. Vanuit dat perspectief is de vondst van de ‘aspergestelling’ als een bijvangst te beschouwen.
‘Het droeve lot van Petronella Verdonschot’.
Auteur(s): Wil Filott
Herkomst: Website stichting De Aldenborgh (Weert 2025).
Samenvatting: Het relaas van de moord op Petronella Verdonschot en de daarop volgende rechtzaak in 1854. Zij was woonachtig op een van de huisjes op de Boshoverschans in Weert.
‘Kruisende kanalen en gefrustreerde ambities. De Fossa Peellandia uit 1627’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: InBrabant, Tijdschrift over Brabantse geschiedenis en erfgoed 12 (2021) 42-54.
Samenvatting: Over de plannen uit het begin van de Tachtigjarige Oorlog voor de kanalisatie en bevaarbaarmaking van het riviertje de Aa tussen Asten en Den Bosch hebben historici veelvuldig gepubliceerd. Veel minder is dat het geval met de al heel vroeg beoogde doortrekking van dat kanaal in zuidelijke richting naar Maaseik, België. Het terugvinden van een sedert 1936 verloren gewaande kaart van de Meierijse kanaalplannen uit de zeventiende eeuw, en de ontdekking van nooit eerder gepubliceerd archiefmateriaal, werpt nieuw licht op deze boeiende episode uit de waterstaatkundige geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden. Een verhaal over een kat-en-muisspel met strijdige belangen, kruisende kanalen en gefrustreerde ambities, maar met uiteindelijk toch een happy end.
‘Rapportage archeologische verwachtingswaarden Nederweert-Brandweerkazerne (2017)’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: STRABO (Ospel 2018).
Samenvatting: Op basis van buro-onderzoek is geconcludeerd dat de archeologische verwachtingswaarden van het gebied van de beoogde nieuwe brandweerkazerne tussen Smisserstraat en Randweg-Zuid in Nederweert relatief laag is.
‘De dorpsschool van Nederweert in de eerste helft van de negentiende eeuw’.
Auteur(s): Mathieu Hermans
Herkomst: Nederweerts Verleden, De kerk in het midden (Nederweert 1987) 143-161.
Samenvatting: Gedetailleerde beschrijving van het onderwijs in het dorp Nederweert, met aandacht voor de huisvesting, biografieën van de schoolmeesters en de didactische methoden van die tijd.
‘Ortscommandantur stempel van Weert in Nederlands Limburg tijdens de Tweede Wereldoorlog’.
Auteur(s): Peter Raetsen
Herkomst: Digitale publicatie (Weert 2026).
Samenvatting: Analyse van militaire correspondentie, geïllustreerd met afbeeldingen van originele poststukken.
‘Anno 1566: Oorden van Weert ook als lakenloodjes gebruikt. Van munt naar penning? Met dank aan Maria Luyten’.
Auteur(s): Louis Ph. Mathijsen
Herkomst: De Beeldenaar, tweemaandelijks tijdschrift voor numismatiek en penningkunst (mei/juni 2018) 125-130.
Samenvatting: Het artikel beschrijft een opvallende wijze van hergebruik van in 1566 als betaalmiddel gemunte Weerter koperen oorden, die na ‘omkatting’ door het stadsbestuur of het Wollenambacht zouden zijn gebruikt als nagemaakte loden. Daarvoor bestaan zowel archivalische aanwijzingen alsook de in de munten nageslagen weversspoel.
‘Onze vroegere Weertsche kloosterkerk’.
Auteur(s): Hilarinus van Rooy
Herkomst: Neerlandia seraphica 5 (1931) 583-593, 635-643.
Samenvatting: Uitvoerige beschrijving van de bouwgeschiedenis van de minderbroederskerk. Behandelt tevens enkele voorwerpen, gevonden tijdens de verbouwing in 1931.
‘Het Wessemerdijk-project’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Archeologie in Limburg 40 (1989) 205-206.
Samenvatting: Kort overzicht van de stand van zaken van de archeologische opgravingen aan de oever van kanaal Wessem-Nederweert in 1987-1989. Onderzocht werden een romeinse grafveld, romeinse nederzetting en een laat-middeleeuwse boerderij.
‘Carnavalskranten in Nederweert’.
Auteur(s): [Huub Janssen]
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 48, 49, 50, 51 en 52 in: Weekblad voor Nederweert, 7 jan, 14 jan, 21 jan, 28 jan en 11 feb 1988.
Samenvatting: Capita selecta uit de carnavalskranten van Nederweert en Ospel van 1930 tot 1938.
‘Handen en voeten’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl.108 in: Weekblad voor Nederweert, 7 jul 2016.
Samenvatting: Het landelijk bekende Clerinx-kerkorgel van Nederweert had een veel onbekendere voorganger van Johann Jakob Brammers.
Molens in het Weerter-land: deel I : De molens van Weert (v1)
Auteur(s): Godfried C.M. Egelie
Herkomst: Moleninformatie : bulletin van de Molenstichting Limburg (Maastricht [1974]) 60 p.
Samenvatting: Stipt de vijf verdwenen heerlijke molens in Weert/Nederweert aan, alvorens alle vijftien molens van na 1800 in Weert te beschrijven, zowel de bestaande als de gesloopte. Aangevuld met tekeningen en onderdelen van molens.
‘Weert : zuidelijke randstad van de Peel’.
Auteur(s): Stan Smeets
Herkomst: Het Land van de Peel (Maastricht 1955) 135-144.
Samenvatting: Globaal overzicht over met name de economische ontwikkeling van Weert door de eeuwen heen, met nadruk op de laatste honderd jaar.
‘De heren van Horne, Altena en Kortessem (1345 -1433)’.
Auteur(s): T(aede) Klaversma
Herkomst: Weert in woord en beeld: jaarboek voor Weert 4 (1989) 51-63, 5 (1990-'91) 25-53 en 6 (1992) 122-138.
Samenvatting: Betreft de biografieën van Willem V (1345 -1357), Dirk Loef (1357-1369), Willem VI en Willem VII (1369 -1433). Zij waren tevens heren van Weert en Wessem. Weert bestond uit Over- en Nederweert.
‘In de olie’.
Auteur(s): Alfons Bruekers
Herkomst: Rubriek Nederweerts Verleden afl. 16 in: Weekblad voor Nederweert, 18 nov 2010.
Samenvatting: De legende van Sint Nicolaas leeft voort op een gevelsteen uit 1723 die zich oorspronkelijk in de oliemolen van Trouwen bevond, en ook in de pikante anekdote over een dienstmeisje.
‘Weert zo’n 500 jaar geleden’. ‘Weert zo’n 500 jaar geleden (vervolg)’.
Auteur(s): Martin Nies
Herkomst: Weert in woord en beeld. Jaarboek voor Weert 1986 1 (1986) 88-102 en Jaarboek voor Weert 1987 2 (1987) 23-32.
Samenvatting: "Geeft wetenswaardige posten uit de oudste burgemeestersrekeningen van Overweert en Nederweert over 1483 en 1488. De vete tussen de Hornes en de Van der Marcks, gebruikte muntsoorten, straat- en gehuchtsnamen, belastingen en schuttersgilden komen onder meer aan de orde. Het genoemde speelhuis betreft niet het kasteel, maar daarmee wordt het gemeente- of gerechtshuis bedoeld. Het algemene gedeelte is gebaseerd op het artikel van A. Pompen over Jacob I, graaf van Horn uit 1904. Een moderne visie geeft T. Klaversma: 'Weert tussen 1062 - 1602'"
‘Nederweert en Weert aan de vooravond van de tachtigjarige oorlog : Een analyse van de kroniek van Maria Luyten uit Weert, 1442-1570’.
Auteur(s): Ruud van den Berg
Herkomst: Nederweerts verleden : Doorsneden land (Nederweert 1989) 75-108.
Samenvatting: Betreft een tweede en uitvoeriger analyse van de 19e eeuwse kroniekkopie dan de analytische bijlagen van het hieronder staande werkstuk van A. Salomons (klik hier) waar overigens niet naar verwezen wordt. De onderwerpen van analyse zijn veelal anders. Nieuw is de vergelijking van de beginperiode van het klooster Maria-Wijngaard met die uit een getijdenboek (klik hier), waarbij tevens gebruik wordt gemaakt van andere bronnen ter verifiëring. Voorts komen een kerkroof en een vermeende bekeringspoging in Nederweert aan de orde. Verder natuurrampen zoals aardbevingen en epidemieën. De dubbelvermelding van vervalsing van lakenzegels, de dood door hongersnood en de prediking wordt bij beiden geschetst doch met verschillende conclusies.
‘Het klooster de Penitenten te Weert’.
Auteur(s): Jos. Habets
Herkomst: Geschiedenis van het tegenwoordig bisdom Roermond en van de bisdommen die het in deze gewesten zijn voorafgegaan III (Roermond 1892) 713-714.
Samenvatting: -
